Plan treningu koszykówki U12

Trening 1 z naszych planów U12 otwiera polecenie dla trenerów, wydrukowane pod celami sesji:

Cała reszta sesji wynika z tego zdania. W każdej grze na żywo jest obrońca. Trener ustawia problem, pilnuje czasu i wyniku, a gdy gra jest zbyt łatwa albo zbyt trudna, zmienia jedno z ograniczeń, zamiast przerywać grę i pokazywać rozwiązanie.

Odtworzyliśmy tę sesję w takiej formie, w jakiej została napisana w grudniu 2024 roku. Niektóre z tych gier mają nowsze wersje w książce Alex Sarama i na naszym blogu. Celowo trzymamy je osobno, więc zasady tutaj to te z planu. Nasz poradnik planowanie treningu koszykówki opisuje, jak planujemy każdą sesję, i zawiera nasze plany dla każdego wieku.

Plan jest oznaczony jako dzień o umiarkowanym obciążeniu, a jeden z czterech zapisanych w nim celów brzmi: „10-minutowe zmieniające się stacje, czas zaangażowania w zadanie”. To jedyna informacja o czasie dla całej sesji, więc kolumna z czasem w tabeli poniżej to nasza propozycja oparta na tej dziesięciominutowej stacji. Wszystkie inne czasy w tabeli pochodzą z samego planu.

Dziesięć minut to górna granica. W ramach „3, 10 i 30”, które Mike MacKay z Basketball Canada opisuje w Transcending Basketball, dziesięć minut to najdłuższy czas, jaki spędzasz na jednym ćwiczeniu, zanim je zmienisz, dodając nowe ograniczenie albo przechodząc do nowej gry. Niektórzy trenerzy przechodzą dalej wcześniej. Trzydzieści sekund to najwięcej, ile powinno zająć wyjaśnienie ćwiczenia i rozpoczęcie go przez zawodników.

Lista rzeczy do zrobienia przed treningiem ma trzy linijki: trenerzy przychodzą co najmniej 15 minut wcześniej, witają zawodników przybijaniem piątki i przywitaniem w chwili ich przyjścia oraz przygotowują miejsce na torby i wodę. Cztery cele sesji to: powitać wszystkich w pierwszym tygodniu, wdrażać zasady gry drużyny, prowadzić 10-minutowe zmieniające się stacje z dużym czasem zaangażowania w zadanie oraz skupić się na domino, czyli naszej nazwie dla podtrzymywania przewagi przy kolejnych podaniach, tak aby obrona nigdy nie wróciła do sytuacji neutralnej.

Przy każdym ćwiczeniu jest też litera w kolumnie TLC. Mówi ona trenerowi, jak mocno ma ingerować:

TLC również pochodzi od Mike'a MacKaya. W jego części Transcending Basketball stoi obok zasady 3, 10 i 30 jako element planowania tego, co trener będzie robił, mówił i pokazywał. George Vaz, który używa tego samego szablonu do własnych planów, napisał w How to Plan Your Youth Basketball Practices, że pomaga mu to wiedzieć, kiedy wkroczyć, a kiedy pozwolić zawodnikom samodzielnie coś rozgryźć, a także zarządzać obciążeniem: w mniej męczący dzień może włączyć więcej nauczania.

Dobieraj miejsca rzutu tak, żeby mieściły się w zasięgu każdego zawodnika. W EP26 Alex wypowiedział się dosadnie o zawodnikach do 12 lat trenujących piłką w rozmiarze seniorskim: nie będą w stanie rzucać trójek ani wykonywać podań ze skosu. Najpierw dopasuj sprzęt.

Trzy zasady z „Add” to menu do wyboru. Linijka z punktacją (punkty za wybicie piłki lub zdobycie punktów) ma sens dopiero wtedy, gdy uciekający ma piłkę, więc to zwykle pierwszy dodatek sprawia, że gra staje się koszykówką.

Transforming Basketball ma własną wersję Berka z tarczą 1 na 1+1, którą trzymamy osobno od zasad z planu. W książce obrońca też prowadzi piłkę, tarcza jest jedynym zawodnikiem bez piłki, a role zmieniają się po przechwycie albo po 30 sekundach bez przechwytu. Jej ograniczenia warto pożyczyć, gdy twoja grupa już zna grę: graj w kole na środku boiska albo pod koszem, każ zawodnikom prowadzić piłkę jedną ręką, połóż w przestrzeni maty asekuracyjne albo krzesła i przestawiaj je, albo zagraj z dwoma obrońcami, dwoma uciekającymi i dwiema tarczami na tym samym obszarze.

Zróżnicowane starty to ćwiczenie, które zamiast ćwiczenia Mikana prowadzilibyśmy my. Transcending Basketball zwraca uwagę, że Mikan jest zwykle wykonywany ze skutecznością bliską 100%, bez obrony, bez znaczenia położenia piłki, czasu i wyniku oraz bez partnerów z drużyny. Zróżnicowane starty zostawiają obrońcę i zmieniają start w każdym powtórzeniu. To powtarzanie bez powtarzania: ten sam cel, czyli zdobycie złotego medalu, osiągany za każdym razem w inny sposób.

Jeśli zawodnicy nadal nie potrafią skończyć akcji przy zakazie skakania, zostaw tę zasadę i zanim zmienisz cokolwiek innego, zmień pozycję startową. Oddaj obrońcy prawo do skoku, gdy gra stanie się zbyt łatwa.

Alex ma wersję tego samego pomysłu dla mieszanej grupy. W EP26 opisał trenera na skrzydle, który trzyma piłkę na wewnętrznym biodrze dla ataku i podnosi zewnętrzną rękę, którą obrońca musi przybić, zanim wróci do krycia. Trzymaj rękę dalej z tyłu dla zawodnika, który potrzebuje większej przewagi na starcie, a bliżej dla tego, który jej nie potrzebuje. Dla jednego lub dwóch silnych zawodników w drużynie U12 zasugerował, żeby trener stanął w uśmiechu, tak aby ich 1 na 1 zmieniło się w 1 na 2.

Na naszej stronie są dwie wersje tej gry, z różnymi zasadami. Zasada podłoga to lawa z planu sprawia, że każde przyjęcie piłki w półdystansie jest stratą, z wyjątkiem ghost cut. W artykule o podłodze jako lawie z 2026 roku punktuje się rzuty za 2 i za 3 punkty, gra do 12 i dodaje start 4 na 3+1, a Transcending Basketball opisuje „podłoga to lawa” jako powrót na wolną przestrzeń po wejściu z kozła lub cięciu. Wybierz jedną wersję i sędziuj ją konsekwentnie.

Zasada „zakaz podaj i tnij” w ćwiczeniu 4 i w 5 na 5 opiera się na tym samym argumencie. W artykule Why Pass and Cut Motion Offense Is Harming Youth Basketball Alex napisał, że gdy prowadzi gry z przewagą 3 na 2 lub 4 na 3, młodzi zawodnicy często od razu podają i tną, w wielu krajach na wielu kontynentach. Taki schemat pozwala jednemu obrońcy pilnować dwóch, a przewaga dodatkowego zawodnika przepada.

Wybierz dodatki, które pasują do tego, co zauważyłeś wcześniej na sesji. Wrzucenie wszystkich trzech do jednej gry kontrolnej zamienia ją w test przepisów.

„Piłka i kosz” to te same dwa zadania, które Alex zamienił w opowieść dla drużyn U12 i U14 w London Lions. W artykule The Medieval Siege and Transition Defense pierwszy zawodnik, który wraca, jest bramkarzem podnoszącym most zwodzony (chroni kosz), a najbliższy obrońca spowalnia taran (piłkę) i spycha go w stronę linii bocznej, podczas gdy posiłki wracają sprintem. Jego zdaniem dla drużyn U12 i U14 jest to dużo ciekawsze niż mówienie językiem koszykarskim.

Plan kończy się trzema pytaniami do zawodników:

1. Co to jest Domino?
2. Jakie są trzy koncepcje Domino?
3. Jakie dwie rzeczy powinien zabezpieczyć atak zaraz po zakończeniu akcji lub stracie piłki?

Odpowiedzi są w samym treningu. Transcending Basketball przypisuje analogię domina Rossowi McMainsowi i wymienia jej trzy koncepcje:

Rada Mike’a MacKaya z książki jest taka, żeby pytania podsumowujące były konkretne i zmieniały się w ciągu sezonu, żeby zawodnicy nie nauczyli się recytować jednej odpowiedzi.

Trening 1 to pierwszy tydzień. Zasady, które wprowadza, pochodzą z planu sezonu U12 w prezentacji z warsztatów o zasadach gry, którą Alex przygotował dla sztabu trenerskiego jednej z akademii. Wymienia ona, do czego powinny dążyć drużyny U12 w ciągu roku:

Kilka z tych terminów prostym językiem. Ghost cut według opisu George’a Vaza to cięcie, w którym atakujący znika i pojawia się w jakimś upiornym miejscu, na przykład pod koszem. Reakcja bez opóźnienia oznacza sprint natychmiast po zmianie posiadania piłki, a bolt to sprint z pełną prędkością. Statyczne 1 na 1 zaczyna się od przyjęcia piłki w miejscu, a dynamiczne 1 na 1 tworzy przewagę w ruchu, na przykład cięciem blast z podwójnej luki do pojedynczej.

Sens takiego planu sezonu polega na tym, że język przechodzi z poziomu na poziom. Ostatni rozdział Transforming Basketball przekonuje, że powinien go używać cały program:

Zagrywek, ataku opartego na ruchu ani obrony strefowej nie ma na tej liście. Alternatywa Alexa dla U13 i młodszych, opisana w artykule o podaniu i cięciu, to rozstawienie z Domino, zawodnik na słabej stronie przy koszu (dunker), zachęcanie każdego zawodnika do pokonywania obrońcy kilkoma dryblingami oraz bardziej złożony trigger, taki jak get, dopiero wtedy, gdy zawodnicy pokażą, że radzą sobie z podstawowym rozstawieniem. Tu zaczyna się plan treningu U14.

„U12” mówi ci o roczniku zawodników, a nie o ich zasięgu, wzroście czy doświadczeniu. Dopasuj więc ograniczenia do ich możliwości działania (jak duzi, szybcy i silni są w tej chwili). Zaczęlibyśmy od tych trzech.

• Dopasuj sprzęt. Transcending Basketball zauważa, że w mini-basecie (w Europie koszykówka U11) wiele federacji wprowadza w przepisach krótsze boisko, mniejszą piłkę, kosz na wysokości 8 stóp i bliższą linię rzutów za trzy. W odcinku EP26 Alex powiedział, że używał mat do oznaczenia bliższej linii rzutów za trzy.
• Ogranicz obrońcę, zanim go usuniesz. Plan już to robi: zakaz skoku, ręce założone za plecy, obrońca zaczynający poza strefą podkoszową.
• Dyskretnie zmieniaj optymalny punkt wyzwania dla poszczególnych zawodników. Przesuń rękę trenera w starcie z przybiciem piątki albo wejdź w uśmiech przeciwko silnemu zawodnikowi kończącemu akcje.

Trening 1 to jeden z dwudziestu planów w pakiecie U12, a każdy jest zbudowany tak samo. Jeśli masz jeden kosz, nasz przewodnik po treningu z jednym koszem zawiera rotacje, a przewodnik po trenowaniu młodzieży w koszykówce omawia myślenie stojące za tym wszystkim.