Gry w zmniejszonym składzie w koszykówce

Alex Sarama zaczynał jako trener oparty na grach, zanim w ogóle dowiedział się, czym jest podejście oparte na ograniczeniach. Nadal docenia gry: są przyjemniejsze niż ćwiczenia izolowane, uczenie jest w nich bardziej niejawne i lepiej oddają realia meczu.

W 22. odcinku podcastu przekonywał, że bez celowo dobranych ograniczeń podejście oparte na grach niewiele jest warte więcej niż ćwiczenia izolowane.

Nadal uważamy, że gry w zmniejszonym składzie to najlepsze narzędzie, jakie mamy na treningu. Praca trenera dzieje się w projektowaniu zadania i w wyborze ograniczeń, którymi manipulujesz, gdy zachowania, na których ci zależy, nie pojawiają się same.

Gra w zmniejszonym składzie (SSG) to każda gra na żywo, w której uczestniczy mniej niż dziesięciu zawodników: 1 na 1, 2 na 1, 3 na 3, 4 na 3 i tak dalej. Liczebność może być równa albo przechylona na korzyść ataku lub obrony. 5 na 5 to zawsze najbardziej reprezentatywna wersja koszykówki, ale mniejsze gry dają każdemu zawodnikowi znacznie więcej kontaktów z piłką, a dobrze zaprojektowane zachowują informacje specyfikujące, które zawodnicy odczytują w meczu: obrońców i partnerów z drużyny grających na żywo.

Jest tu kompromis, który Alex opisuje w Transcending Basketball. Mniej zawodników to więcej powtórzeń konkretnej sytuacji, ale też ustawienie i rotacje, które w 5 na 5 nie wystąpią.

Wybieraj format z konkretnego powodu. Jeśli chcesz więcej obrony pick and rolla, 3 na 3 ma tu swoje miejsce. Jeśli chcesz, żeby pomoc ze słabej strony wyglądała tak jak w piątkowy wieczór w meczu, prawdopodobnie potrzebujesz czterech lub pięciu obrońców.

Weźmy dwie gry 3 na 3. W pierwszej atak zaczyna z obrońcą, który wraca z tyłu. W drugiej wszyscy trzej obrońcy są ustawieni na swoich zawodnikach, a atak musi zacząć od zasłony. Liczba zawodników jest ta sama. Pierwsza gra dotyczy domina: podtrzymywania przewagi podanie po podaniu, aż pojawi się dobry rzut. Druga dotyczy użycia triggera, by w ogóle stworzyć tę przewagę.

Dlatego nie traktujemy hasła „zagrajcie 3 na 3” jak planu. Kiedy Alex rozmawiał z trenerami na clinicu Bavarian Basketball Federation (EP81), powiedział, że jeśli zawodnicy zawsze grają dokładnie tę samą grę w zmniejszonym składzie, to jest to podejście oparte na grach, natomiast podejście oparte na ograniczeniach polega na ciągłej manipulacji ograniczeniami w odpowiedzi na to, co widzi trener.

To samo dotyczy całego sezonu. Wraz z tym, jak zawodnicy coraz lepiej odczytują to, co mają przed sobą, gry też powinny stawać się bardziej złożone.

Gier o równej liczebności używamy często, ale większość nauki odbywa się w tych o nierównej liczebności:

Teoria stojąca za tym, czyli podejścia oparte na grach kontra podejście oparte na ograniczeniach, jest opisana w artykule z 2016 roku autorstwa Iana Renshawa, Duarte Araújo, Chrisa Buttona i współpracowników, „Why the Constraints-Led Approach Is Not Teaching Games for Understanding”. Jeśli chcesz poznać pełną argumentację, omawiamy ją w naszym przewodniku po podejściu opartym na ograniczeniach.

Każda gra w zmniejszonym składzie to zestaw ograniczeń zadaniowych. Zmień którekolwiek z nich, a zmienią się też afordancje (afordancja to możliwość działania, na przykład wolna linia do wejścia pod kosz albo partner odcinający za plecami obrońcy), często bez słowa z twojej strony.

1. Skąd zaczyna się gra

Start decyduje o tym, czy atak zaczyna się z przewagą, z sytuacji neutralnej, czy z niekorzystnej pozycji. Zmieniaj go. W popularnej grze z gonieniem dwóch obrońców czeka jeden za drugim, a trzeci biegnie z powrotem. Zarzut Alexa w EP22 brzmiał, że takiego ustawienia nigdy nie zobaczysz w prawdziwym meczu. Rozwiązanie to za każdym razem zaczynać obronę w innym miejscu albo wysłać trzeciego obrońcę, żeby przybił piątkę poruszającemu się trenerowi, zanim wróci do gry. W naszym artykule o startach z przewagą znajdziesz zestaw startów, których możesz używać, od 1 na 1 wzwyż.

2. Ile przestrzeni dostają zawodnicy

W 2 na 2 rozgrywanym na całej połowie boiska pojawiają się luki, które w 5 na 5 nigdy nie istnieją, więc zawodnicy dostrajają się do luk do wejścia, których w 5 na 5 nie będzie. Zmniejsz ją. W EP5 Alex proponuje, by do 2 na 2 lub 3 na 3 używać mniej więcej jednej trzeciej połowy boiska. Przesunięcie linii out to jedno z najprostszych ograniczeń, jakie masz, a artykuł dlaczego w grach w zmniejszonym składzie trzeba ograniczać przestrzeń pokazuje, jak to zrobić.

3. Jak się punktuje

System punktowania to ograniczenie zadaniowe. Kształtuje to, co zawodnicy próbują robić, bez zatrzymywania gry. Książka Alexa podaje czysty przykład dla drużyny, która chce utrzymać piłkę z dala od środka: graj 1 na 1, w którym atak dostaje trzy punkty za zdobycie punktów po wejściu środkiem i jeden za wejście po linii końcowej. Odwróć to, a obrona dostaje trzy punkty za wymuszoną stratę, jeden za wymuszony niecelny rzut ze zbiórką, a traci punkt, gdy atak zdobywa punkty środkiem.

Uważaj jednak, żeby nie piętrzyć punktów bonusowych. W EP44 Adam Omiecinski radził, żeby punktację zostawić prostą, a zamiast tego zmieniać sposób, w jaki toczy się gra. Najlepszy przykład pochodził z sezonu Alexa w College Prep we Włoszech, gdzie w niektórych grach liczyły się tylko rzuty złotego i srebrnego medalu: wykończenia pod koszem i trójki z podania. Nazwał to jednym z najbardziej wpływowych ograniczeń zadaniowych całego sezonu. Zawodnicy nie mogli się ratować rzutem z kozła ani floaterem, więc uczyli się dochodzić pod kosz albo znajdować wolnego strzelca.

Dwa narzędzia punktacji z rozdziału 8 Transforming Basketball sprawdzają się w niemal każdej grze. Pierwsze to złoty znicz, pożyczony z Harry'ego Pottera: natychmiastowa wygrana za zachowanie, które chcesz zobaczyć najbardziej. W Zatrzymaniu w obronie trzy zatrzymania z rzędu dają zwycięstwo od razu. W Trzech akcjach 4 na 3 drużyna grająca w osłabieniu wygrywa natychmiast, jeśli nie pozwoli drugiej drużynie zdobyć punktu w żadnej z trzech akcji. Drugie narzędzie to Trzy życia: normalna punktacja, ale każda drużyna ma trzy życia i przegrywa grę, gdy się skończą, niezależnie od wyniku. Ty decydujesz, co kosztuje życie (oddanie wolnego wykończenia pod koszem, oddanie zbiórki w ataku), a książka podkreśla, że ten pomysł działa w każdym ćwiczeniu, nie tylko w grach 5 na 5.

4. Zegar

Jeśli na następnym treningu zmienisz tylko jedną rzecz, dodaj zegar ataku do każdej gry w zmniejszonym składzie. Takie wyzwanie rzucił trenerom Alex w EP85, po tym jak Gabriel Barbosa opowiedział o swoich badaniach z 30 młodymi zawodnikami w klubie w São Paulo. W ich grach 3 na 3 zegar na 6 sekund wywoływał więcej indywidualnych decyzji, a zegar na 12 sekund więcej asyst. Bez zegara zawodnicy w sytuacji 1 na 2 wykonywali około piętnastu kozłów, zanim cokolwiek zrobili. Zmieniaj zegar z posiadania na posiadanie i pozwól, żeby czekający na wejście gracze odliczali go na głos.

5. Co wolno obronie

Gdy atak sobie nie radzi, ogranicz obrońcę zamiast go zabierać. Transcending Basketball wymienia takie ograniczenia obrońcy, mniej więcej od najbardziej do najmniej zbliżonego do gry:

1. Obrońca może skoczyć tylko raz.
2. Obrońca może wykonać tylko dwa kroki.
3. Obrońca może używać tylko jednej ręki.
4. Obrońca gra na żywo, ale trzyma narzutkę albo piłkę.
5. Obrońca nie może blokować ani przechwytywać, tylko rozpraszać.
6. Obrońca może wymusić niecelny rzut tylko ustawieniem ciała.

Możesz też zastosować obronę scenariuszową, mówiąc obrońcom, jakie krycie mają grać. Wymaganie zmiany krycia przy każdej zasłonie daje na przykład atakowi wielokrotne szanse, żeby ukarać tę zmianę. Obrona sterowana to osobny, obszerny temat.

Ulubiony sposób Alexa na pokazanie różnicy to wzięcie gry, której trenerzy już używają, i przerobienie jej. Dobrym przykładem jest 1 na 1 z piłką na plecach: atak zaczyna z piłką przyciśniętą do pleców obrońcy, a potem rusza. Grane w standardowej wersji, często kozłuje dalej, gdy obrońca wraca na pozycję, a posiadanie wraca do sytuacji neutralnej.

W EP22 dodał ograniczenia, które zachowują pierwotną intencję i utrzymują przy życiu przewagę na starcie:

• Atak może punktować tylko w uśmiechu (strefie ograniczonej).
• Limit czasu albo kozłów, czasem tylko jeden kozioł.
• Dodatkowi obrońcy, którzy mogą zrobić stunt na piłkę.
• Tablicy można używać tylko spoza kwadratu.

Ci sami gracze, ta sama przestrzeń, ten sam start. Teraz gra nagradza wykorzystanie przewagi od razu, a właśnie do tego została stworzona.

Trenerzy często dzielą trening na blok rozwoju zawodnika i blok drużynowy. Rozdział 8 Transforming Basketball celowo nie porządkuje swoich gier w ten sposób:

Rozdział umieszcza gry na skali reprezentatywności, zainspirowanej pracami Jia Yi Chow i współpracowników nad pedagogiką nieliniową. 1 na 0 i pomoce treningowe znajdują się na najmniej reprezentatywnym końcu, sama gra na przeciwnym, a gry takie jak Strzelanie komarów, Berek z tarczą, Kameleon 1 na 1, Statki, Zatrzymanie w obronie i Trzy życia rozmieszczone są pomiędzy nimi. Celem, na jakimkolwiek poziomie pracujesz, jest unikanie osuwania się z powrotem na skrajną lewą stronę, do powtarzalnych ćwiczeń „w powietrzu”. Na określenie roli trenera Alex pożycza termin od Jacobsa i Michaelsa: projektant uczenia, czyli ktoś, kto decyduje, na jakie okazje do działania gracze mają trafiać na treningu.

Pierwsza to gra typu domino, druga tworzy przewagę z sytuacji neutralnej za pomocą triggera, a trzecia dotyczy kończenia akcji w obronie.

Wersja z książki, HC Serie 3 na 2, ma więcej ograniczeń do wyboru: liczą się tylko wykończenia pod koszem i trójki z podania, punkty po ghost cutach są warte podwójnie, obrona dostaje pięć punktów za każde zatrzymanie albo zbiórkę w obronie, albo gra toczy się na połowie lub dwóch trzecich połowy boiska. Jedna zasada pilnuje uczciwości ataku: jeśli po każdym koszu nie ogłosi głośno swojego wyniku, kosz się nie liczy.

Więcej gier znajdziesz w darmowym pliku do pobrania, 21 small-sided games, z którego możesz czerpać pomysły przy planowaniu.

Najczęstszy błąd, jaki widzimy, wygląda tak: trener puszcza grę, widzi, że idzie źle, i zatrzymuje ją, żeby przećwiczyć umiejętność 1 na 0. Transcending Basketball nazywa to dekompozycją zadania: usuwa ona obrońców i partnerów, których zawodnicy muszą dostrzegać. Alternatywą jest upraszczanie zadania, które zachowuje grę i czyni ją łatwiejszą.

• Daj atakowi więcej miejsca.
• Dodaj zawodnika w ataku, tak by 1 na 1 zamieniło się w 2 na 1.
• Ustaw wracającego obrońcę na starcie dalej z tyłu.
• Ogranicz obrońcę, używając jednego z ograniczeń opisanych wyżej.

Jeśli punkt wyzwania jest zbyt niski i atak zdobywa punkty bez trudu, zrób odwrotnie: zbliż obrońcę, zmniejsz przestrzeń, skróć zegar.

Nie musisz też wspinać się po drabinie od 1 na 1 przez 2 na 2 do 3 na 3. Alex posuwa się nawet do tego, że nazywa progresje „wrogiem” rozwoju umiejętności: trening może przejść z 5 na 5 do 2 na 2 plus 1, a potem do 4 na 4, bo każdy format wybrano ze względu na to, co wzmacnia, a nie dlatego, że jest kolejnym szczeblem.

Nic z tego nie zadziała, jeśli czas aktywnego zaangażowania jest niski, a zawodnicy spędzają trening w kolejkach. Najwięcej pomagają trzy nawyki.

Wytłumacz to w 30 sekund. W swojej części Transcending Basketball Mike MacKay z Basketball Canada przedstawia regułę „3, 10 i 30” na start gry: nie więcej niż trzy punkty akcentu, nie więcej niż dziesięć minut na jedno ćwiczenie przed zmianą i nie więcej niż trzydzieści sekund na wytłumaczenie. Podaj nazwę gry, powiedz, której zasady dotyczy, jak się zaczyna i jak liczy się punkty, a potem graj. Rozdział 8 Transforming Basketball idzie jeszcze dalej i wyzywa trenerów, by zaczynali każde ćwiczenie w 20 sekund lub krócej.

Nie tłumacz rotacji. Dopóki zawodnicy nie rotują źle, pozwól im samym ustalić, gdzie stanąć i kto wchodzi następny. Oszczędza to czas, a oni rozmawiają ze sobą.

Puszczaj więcej gier, a nie dłuższe kolejki. W EP37 Alex powiedział, że wolałby mieć trzy gry 1 na 1 toczące się jednocześnie, z elementem chaosu, niż zawodników czekających w kolejce do wejść pod kosz. Przy dwunastu zawodnikach na jednym koszu Szczelna obrona angażuje wszystkich. Przy większych grupach sprawdzają się dwie piłki i trzy pola: w College Prep gra o nazwie Posuwanie piłki sprawiła, że zawodnicy rozglądali się po boisku „w tempie, jakiego nigdy wcześniej nie widzieliśmy na treningu”, choć nikt nie wspomniał o rozglądaniu się. Pełny opis znajdziesz w using small-sided games with large numbers, a nasz one-basket practice guide omawia trening w ciasnych warunkach.

Najmłodsi zawodnicy najbardziej potrzebują gier, ponieważ tak niewielu z nich ma wystarczająco dużo kontaktu z piłką w grze 5 na 5. Sam Funnell, który prowadzi programy młodzieżowe w Franklin Basketball Association w Nowej Zelandii, opisał w EP27 zajęcia z około 65 zawodnikami w wieku siedmiu lat i młodszymi, podzielonymi na trzy grupy, każda z trzema lub czterema obniżonymi koszami i bez kolejek dłuższych niż dwie lub trzy osoby. Podsumowanie Sama:

Zacznij od dostosowania sprzętu. W badaniach Jose Ariasa, które Alex przytacza w książce, dzieci grające lżejszą piłką o masie 440 g wykonywały więcej kozłów i podań, więcej wejść pod kosz i więcej celnych rzutów niż przy regulaminowej piłce o masie 485 g. Niższe kosze, mniejsze piłki i ograniczona liczba obrońców pozwalają siedmiolatkowi grać w rozpoznawalną wersję gry.

Nasz youth basketball coaching guide i Plan treningowy U10 pokazują więcej gier dla początkujących.