Projektowanie treningu koszykówki

Tom Parry jest profesorem na Indiana University Kokomo i trenuje też piłkę nożną około trzech dni w tygodniu. W EP42 podcastu opowiedział Alexowi, co powiedział kilku dziewczynkom z U9 o indywidualnych treningach techniki i zwinności 1 na 1: że jego zdaniem to nie jest dobre wykorzystanie ich czasu ani pieniędzy. Dorastał w robotniczej dzielnicy i został lepszym piłkarzem, bo chodził na boisko, próbował trafić piłką w pachołek stojący na środku, gonił piłkę i próbował jeszcze raz, na różne sposoby. Potem powiedział coś ważnego o samym trenowaniu:

Na ile więc reprezentatywne są twoje problemy? I jak dużą część treningu zawodnicy faktycznie spędzają na ich rozwiązywaniu?

Transcending Basketball opiera swoje podejście do treningu na rozróżnieniu psychologa Jamesa Gibsona. „Wiedza o” to to, co zawodnicy otrzymują pośrednio: instrukcje, wideo, tablice taktyczne, raporty skautingowe, odpowiedzi na pytania trenera. „Znajomość” to to, co faktycznie robią w prawdziwym środowisku. Pierwsza może pomóc, ale książka jasno mówi, że zawsze jest drugorzędna wobec drugiej.

Przykład z książki to 2 na 1 w tranzycji. Zawodnik z piłką kozłuje dalej do kosza i pudłuje wejście, choć z ławki podanie wyglądało na oczywiste. Trener nazywa to egoizmem. Ale zawodnik mógł nie być dostrojony do opcji podania, mógł nawet nie rozejrzeć się za kolegą biegnącym obok. Same instrukcje tego nie naprawią bez ćwiczenia w samej sytuacji. W EP42 Tom Parry powiedział to samo: umiejętność opisania, co zrobić, to nie to samo co zrobienie tego.

Raporty skautingowe to ten sam problem na wyższym poziomie. Sztab może określić zawodnika rywali jako „gorącą rękę”, której trzeba zrobić doskok odbierający rzut za trzy po podaniu. Czy drużyna jest do tego dostrojona w meczu, to już inna sprawa. Rada z książki jest taka: dawaj zawodnikom mniej informacji i włącz skauting w shootaroundy i walk-throughy z pewną nieprzewidywalnością, na przykład dając im do pilnowania losowe akcje, zamiast zawsze mówić, co nadchodzi.

Idea „znajomości” wywodzi się od psychologa Egona Brunswika, który w 1956 roku postulował projekt reprezentatywny: wzięcie informacji percepcyjnych, z których zawodnicy korzystają w grze, i odtworzenie ich w zadaniu treningowym. Ross Pinder i współpracownicy nazwali później wersję trenerską reprezentatywnym projektem uczenia.

Jest też na to dowód z koszykówki. W EP77 Alex i Greg Thomas omawiali badanie Adama Gormana i Michaela Maloneya o rzucie z wyskoku, w którym dodanie jednego obrońcy zmieniło wyrzut rzucającego.

Reprezentatywne pokrętło

Reprezentatywne nie znaczy, że wszystko musi być 5 na 5. W EP5 Alex opisał pokrętło od 0 do 10. Dziesiątka to sama gra. Jedynka to drabinka koordynacyjna, kozłowanie między pachołkami albo kozłowanie przy dwóch ścianach. Zaleca, by trzymać się między 3 a 8, bo samo 5 na 5 nie daje zawodnikom wystarczająco konkretnych okazji do dostrzegania i działania. Gry w zmniejszonym składzie wzmacniają te afordancje, zachowując obrońców i kolegów z drużyny, na podstawie których zawodnicy je dostrzegają.

EP136 umieścił ćwiczenia Transforming na wersji pokrętła od 1 do 10. Gdzie wylądowałyby twoje własne ćwiczenia?

Jedną z największych decyzji projektowych jest to, jak zachowuje się obrona. A Constraints-Led Approach to Coaching Basketball przedstawia trzy opcje. Obrona na żywo przenosi się na grę najlepiej; pozostałe dwie to narzędzia do konkretnego problemu.

Obrona sterowana to nie jest zła obrona. Transforming Basketball dodaje, że obrońca sterowany nadal musi próbować przechwycić lub zablokować piłkę. W przeciwnym razie atak dostroi się do biernego obrońcy, którego nigdy nie spotka w meczu.

Kiedy już wybierzesz grę, ograniczenia stają się twoimi pokrętłami. Książka wydana przez Routledge pokazuje, na ile sposobów można zmieniać jedną grę, na przykładzie gry Uśmiech 1 na 1: dwóch zawodników gra 1 na 1 w strefie podkoszowej, bez kozłowania, w grach trwających 45 sekund.

Chodzi o optymalny punkt wyzwania, czyli moment, w którym zadanie nie jest ani tak łatwe, by zawodnicy się wyłączali, ani tak trudne, by się poddawali. Przykłady z książki dla tej gry: obrońca nie może blokować, broni z piłką do koszykówki w rękach albo po każdym rzucie musi dotknąć linii pola trzech sekund (wszystko to ułatwia), albo używa kija treningowego (to utrudnia). Każda zmiana powinna wiązać się z twoimi zasadami gry i planami rozwoju zawodników, a nie tylko dodawać różnorodności.

Transcending Basketball definiuje czas aktywności w zadaniu jako tempo, w jakim zawodnicy są aktywni na treningu, w porównaniu z czasem spędzonym na czekaniu lub słuchaniu. Jest on niski, gdy ćwiczenia mają długie przestoje albo trener dużo mówi. Książka wymienia typowych winowajców: kary, trzymanie wszystkich zawodników przy jednym koszu oraz zbyt dużo informacji zwrotnej i instrukcji.

Linus Holmström, który grał dwa lata w College Prep we Włoszech, opisał tę różnicę z perspektywy zawodnika w EP15. Trenerzy, u których grał wcześniej, zatrzymywali trening po złym podaniu i rozmawiali o tym przez 20 minut. W College Prep gry w zmniejszonym składzie toczyły się na obu koszach, ze sprawnymi rotacjami, więc wszyscy mieli mnóstwo powtórzeń, przeplatanych rzutami i uczeniem różnicowym.

Artykuł George'a Vaza o czasie aktywności w zadaniu dodaje przestrogę: zanim ustalisz cel, zmierz ten czas dla różnych zawodników i oddziel zbędne czekanie od zaplanowanej regeneracji, instrukcji i obserwacji. Więcej czasu aktywności samo w sobie nie gwarantuje uczenia się; aktywność nadal musi znajdować się blisko optymalnego punktu wyzwania, nie za łatwa i nie za trudna dla grupy. Pomagają dwie rzeczy:

• Serie. Atak lub obrona gra przez krótki limit czasu, na przykład 45 sekund, albo przez kilka powtórzeń, zamiast jednej akcji i ustawienia się w kolejce. Książka łączy serie z Bernsteinowskim powtarzaniem bez powtarzania, ponieważ przeciwnicy i sytuacja ciągle się zmieniają.
• Krótkie wyjaśnienia. Model 3, 10 i 30 Mike'a MacKaya, który omawiamy w naszym przewodniku po grach w zmniejszonym składzie, ogranicza wyjaśnienie do 30 sekund.

Najbardziej praktyczny model planowania w Transcending Basketball pochodzi od Mike'a MacKaya z Basketball Canada, z jego sekcji gościnnej w rozdziale 4. Nazywa go metapoznaniem, czyli myśleniem o myśleniu, i zaczyna się on od dwóch pytań: co trener zrobi, powie i pokaże oraz czego oczekujesz, że zawodnicy zrobią, powiedzą i pokażą?

Zrobić. Przykład MacKaya to gra 3 na 3, która zaczyna się od tego, że zawodnicy poruszają się losowo w strefie podkoszowej. Trener rzuca albo posyła złe podanie, by rozpocząć tranzycję, a kto zdobędzie piłkę, jest w ataku. Zanim trener to uruchomi, przemyśla, gdzie stanąć, co się stanie, jeśli rzut wpadnie, jak rozstrzygnąć posiadanie i na jakie zachowania zwracać uwagę. Bierze też pod uwagę zawodników: jak się organizują, czy jest bezpiecznie i czy skupiają się na zasadach gry. Kluczowym wskaźnikiem może być to, ilu zawodników w ataku wygrywa krótki wyścig w tranzycji, pokonując swojego obrońcę w pierwszych trzech krokach.

Powiedzieć. Instrukcje mają być krótkie i skupione; tu właśnie działa zasada 3, 10 i 30. MacKay dodaje, że nie zawsze potrzebujesz punktów akcentu. Ustawienie zawodników bez instrukcji i obserwowanie, jak ze sobą współdziałają, może wiele powiedzieć o ich intencjach.

Pokazać. Jaką postawę, ton głosu, wyraz twarzy i ruch trener chce modelować? MacKay przypisuje to pytanie Jill Payne. Negatywna reakcja na błąd jednego zawodnika może szybko przerodzić się w negatywny trening dla wszystkich.

Gdy gra już trwa, MacKay stosuje jeszcze dwa sprawdzenia. TLC określa, jak trener interweniuje: Nauczanie (Teaching: zatrzymaj grę, by podać punkty akcentu lub dodać ograniczenie), Uczenie się (Learning: nie zatrzymuj gry, trenuj w locie) albo Rywalizacja (Compete: tylko sędziuj). ICE sprawdza intensywność, koncentrację i energię grupy i może stać się „ICE checkiem”, który zawodnicy przeprowadzają sami, uzgadniając konkretne zachowania do rozpoczęcia, zaprzestania lub zmiany.

Spisany plan to punkt wyjścia. Rozdział 7 Transcending Basketball ostrzega przed tym, jak plany bywają wykorzystywane:

Kiedy dzieje się coś ważnego, trener trzyma się harmonogramu zamiast się tym zająć. Rob Gray zwrócił na to samo uwagę w EP25. Ustawienie ograniczenia to łatwa część; liczy się to, żeby wiedzieć, jakiej eksploracji się po nim spodziewasz, sprawdzać, czy faktycznie się pojawia, a jeśli nie, dodać kolejne ograniczenie albo od czasu do czasu wkroczyć i coś powiedzieć. Chce planów na tyle elastycznych, żeby można było reagować na to, co się wyłania.

Alex poszedł jeszcze dalej na letnim obozie Transforming w Roseto we Włoszech. W EP101 powiedział: „Tak naprawdę nie miałem ani jednego planu treningu na obóz w Roseto”. Na każdy dzień miał jedną zasadę (Domino pierwszego dnia, Gets drugiego) i z każdą grupą wprowadzał ją w życie inaczej. Nie poleca tego na każdy trening. Proponuje miks: zaplanuj część treningów, a czasem pracuj bez planu albo odmawiaj powtarzania ćwiczenia, jako ograniczenia, które zmusza cię do większej kreatywności.

Dr Alex Lascu przedstawiła mniejszą wersję tego pomysłu w EP8. Wyjaśniła, że nawyki trenerskie zachowują się jak atraktory: im częściej powtarzasz jakieś zachowanie, tym głębsza staje się studnia. Wyjście z niej może zacząć się od drobnej zmiany.

Trenerzy poświęcają godziny na planowanie i prowadzenie treningu, a prawie żadnego czasu na refleksję nad nim. Na tym spostrzeżeniu opiera się proces „plan-do-review” (planuj, działaj, oceniaj), który propagują Alan Keane i Simon Turner z MVMT Sports, a który Transcending Basketball zaleca wprowadzić jako stały nawyk. Książka proponuje takie pytania, które możesz zadać sobie lub koledze z trenerskiego grona:

• Co zauważyłeś w poziomie wyzwania podczas tej części treningu?
• Jakich ograniczeń można użyć, żeby zwiększyć lub zmniejszyć poziom wyzwania?
• Jak zawodnicy reagowali podczas tego ćwiczenia?
• Na ile to ćwiczenie było reprezentatywne dla gry?
• Jak można zwiększyć reprezentatywność tego zadania?
• Z jakimi afordancjami zawodnik X ma problem, żeby konsekwentnie z nich korzystać, i jak możemy odtworzyć te sytuacje na treningu?

Omówienia MacKaya włączają zawodników w analizę. W trakcie treningu lub na jego końcu zadawaj pytania, na które jest więcej niż jedna odpowiedź, na przykład nad którymi zasadami drużyna musi popracować przed następnym meczem albo dlaczego atak w przejściu działał dziś tak dobrze. Daj parom 30 sekund na rozmowę, zanim podzielą się wnioskami. Książka ostrzega, żeby omówienia były krótkie i służyły jako przerwy w intensywnych fragmentach, tak by nie zabierały czasu realnej gry.

Gotowe jednostki treningowe znajdziesz w naszym przewodniku po planowaniu treningu i przewodniku po treningu na jednym koszu. Artykuł George'a Vaza o projektowaniu treningu i czasie zaangażowania w zadanie zawiera grę ze short rollem, którą możesz wrzucić do swojego następnego treningu.