Ćwiczenia z podań w koszykówce

Sean Keating prowadzi szkolną drużynę varsity w St. Peter w Minnesocie oraz ligę młodzieżową, w której dzieci z trzeciej i czwartej klasy nie grają 5 na 5. Grają w ciągłą grę z kontrataku: 4 na 3 w jedną stronę i 3 na 2 w drugą. Obrońcy mogą przechwytywać podania, ale nie wolno im sięgać po piłkę. W EP92 Sean opowiedział, co się stało, gdy jego chłopcy z czwartej klasy, po czterech tygodniach takiej gry, zagrali pierwszy turniej 5 na 5. Rodzice pisali do niego SMS-y w trakcie meczu, że drużyna wygląda inaczej.

Jak ujął to Sean, przy dodatkowym graczu w każdej akcji zawsze ktoś jest wolny i zawsze jest obrońca, który próbuje przechwycić podanie. Każda z gier poniżej zachowuje oba elementy: odbierającego, którego trzeba znaleźć, i obrońcę, który stoi na drodze.

Ćwiczenie w liniach jest popularne, bo wydaje się obejmować kilka fundamentów naraz: drybling, jump stop, obrót, podanie sprzed klatki piersiowej do kolejnego zawodnika. Transcending Basketball przekonuje, że w meczu obrońcy i koledzy z drużyny stale się zmieniają, więc gracze nie są w stanie odtworzyć tego, co ćwiczyli w drillu.

Alex zadał praktyczną wersję tego pytania w artykule o ćwiczeniach w liniach i w kwadratach: kiedy w meczu zawodnik zaczyna od linii bocznej, driblinguje, robi jump stop, obrót i podaje w stronę, z której przyszedł? Nie stosuje tych ćwiczeń nawet w rozgrzewce. Książka dodaje, że gracze nie muszą opanować podania sprzed klatki piersiowej, zanim będą mogli podać jedną ręką albo znaleźć inny sposób, by piłka dotarła do celu.

Ten sam problem ma ćwiczenie z trzema zawodnikami w „ósemce” (weave). Transforming Basketball wymienia je razem ze slalomem (zig-zag) jako „ponadczasową klasykę” ćwiczeń „w powietrzu”: gracze rzucają celne podania sprzed klatki piersiowej do kolegów i biegną za zawodnikiem, któremu podali, a nikt nie próbuje odebrać piłki. Książka nazywa to blokowym, stałym ćwiczeniem: ta sama czynność powtarzana wiele razy z minimalną zmiennością.

Każde podanie w meczu angażuje podającego, odbierającego i co najmniej jednego obrońcę. Obrońca zmienia kąt, szybkość i tor lotu, jakich wymaga podanie. Odbierający decyduje, dokąd można podać, tym, gdzie się porusza. Zabierz któregokolwiek z nich, a gracze tracą informacje, z których korzystają przy podaniu w meczu, więc ćwiczenie przestaje być reprezentatywne (wystarczająco bliskie grze, by umiejętność się przeniosła).

Słownik pojęć w książce pożycza od rosyjskiego naukowca Nikołaja Bernsteina słowo na to, czego chcemy zamiast tego: zręczność (dexterity), czyli umiejętność rozwiązania każdego problemu ruchowego, który się pojawi. W podawaniu oznacza to dostarczanie piłki do kolegów w różnych miejscach, z różną szybkością, na różnej wysokości i pod różnymi kątami, przy obrońcach naciskających z różnych stron. Linia do podań, jak czytamy w słowniku, nie pomaga jej rozwijać.

Małe zmiany w zasadach zmieniają jednocześnie wszystkie trzy role. A Constraints-Led Approach to Coaching Basketball podaje przykład z gry na utrzymanie piłki z trzema atakującymi i jednym obrońcą: powiedz graczom, że mogą podawać tylko poniżej wysokości ramion. Podanie znad głowy znika, więc odbierający muszą zmienić pozycję, by otworzyć okno z wolną linią dla niskiego podania. Nikomu nie mówisz, gdzie ma się ruszyć. Zasada sprawia, że warto znaleźć ten ruch.

Gracze stojący w dwóch liniach i rzucający do siebie podania sprzed klatki piersiowej to klasyczne ćwiczenie z podań. Książka zastępuje je podwórkową grą w dziadka. Gracze podają pod różnymi kątami i z różną szybkością, w ruchu, w różnych płaszczyznach i z różnym rotowaniem piłki, bo zmusza ich do tego obrońca w środku.

Zasada dwóch kroków przy przyjęciu zmienia to, co uznajemy za dobre podanie: samo ominięcie obrońcy nie wystarczy, jeśli kolega nie może z niego skorzystać. Krok z obroną sterowaną pochodzi z EP136, o tym, jak uprościć grę w podania bez pozbawiania jej obrońcy.

Jeśli podoba ci się to, co próbuje osiągnąć drill z kozłem, zatrzymaniem, obrotem i podaniem, zachowaj te ruchy i dodaj informację. Wersja George'a Vaza z artykułu najlepsze rozgrzewki na treningach koszykówki bierze drill, nad którym jako dzieciak spędził na obozie prawie godzinę, i wprowadza do niego obrońcę.

W artykule Alexa znajdziesz wariant 1 na 1, który wywodzi się z ćwiczenia z kwadratem. Atakujący podaje sobie piłkę sam spod kosza, a żywy obrońca biegnie za nim. Potem grają 1 na 1 na pięć sekund, za każdym razem z innego miejsca. Żeby gracze używali obrotów, ale bez uczenia ich tego wprost, Alex dodaje zasadę w stylu: „zostajesz na trzy powtórzenia i za każdym razem musisz obrócić się inaczej, inaczej to strata”. Jak pisze, wystarczy spróbować z dziesięciolatkami, a obroty w tył i w przód pojawiają się same, choć zawodnicy nie wiedzą, co dokładnie robią.

Problemy z podaniem dotyczą też graczy bez piłki. Jeśli jeden obrońca może pilnować dwóch odbiorców, podający ma mniej opcji. Używamy zasady „1 nie upilnuje 2”, żeby pomóc graczom zrozumieć, dlaczego ich rozstawienie ma znaczenie: ich pozycje powinny zmieniać się razem z ruchem piłki i obrońców, a właściwy dystans zależy od przestrzeni i od tego, jak daleko zawodnicy potrafią podać.

Jak ostrzegał Alex w EP22, jeśli gra się w to codziennie tak samo, nawet utrzymanie piłki staje się podejściem opartym na grach, a nie podejściem opartym na ograniczeniach. Jego propozycje, jak utrzymać to ćwiczenie żywym:

• Wyznacz stożkami nieregularne obszary gry i zmieniaj obszar co minutę.
• Po każdym podaniu podający musi opuścić obszar, a dopiero potem wrócić, żeby znowu odebrać piłkę. Na chwilę obrona ma +1, co może zachęcić ją do podwojenia.
• Pozwól na jeden kozioł, który otwiera inne sposoby podawania i tworzenia przestrzeni.

Rondo to ta sama idea, tylko obrońcy stoją wewnątrz koła. Książka wydana przez Routledge używa go jako rozgrzewki do decyzji podejmowanych przy pierwszym kontakcie z piłką, w zero sekund, kiedy piłka idzie dalej, zanim obrona zdąży się pozbierać.

Utrzymanie piłki polega na tym, żeby ją zachować, a w grze chodzi o to, żeby gdzieś ją dostarczyć. Kolejny krok w książce to przyłożenie przez podanie: jedna drużyna próbuje dostarczyć piłkę podaniami na przeciwną linię końcową, żeby zdobyć punkt. Gracze zaczynają teraz zauważać, kiedy oddalenie się od piłki otwiera podanie do przodu, a kiedy zbliżenie się daje podającemu bezpieczną opcję.

Gra Zwierzęta Francesca Rossiego, z EP39, nadaje kierunek na całej długości boiska: trzech atakujących musi zdobyć punkt na dalekim koszu, używając wyłącznie podań, przeciwko jednemu obrońcy w każdej połowie i jednemu wolnemu obrońcy. To gra podaniowa, którą polecamy przeciwko pressingowi na całym boisku, a jej zasady znajdziesz w naszym poradniku o przełamywaniu pressingu.

Wejście i wykop piłki 3 na 0 opiera się na dobrej zasadzie: domino, czyli utrzymywaniu przewagi przy życiu, aż pojawi się dobry rzut. Ale bez obrony, jak zauważa książka, gracze nie mogą dostroić się do informacji, których potrzebują, na przykład gdzie jest wolny kolega, jaką przestrzeń mogą zaatakować i jak podać wokół obrońców. Jej zamiennikiem są Serie 3 na 2, w których atak zostaje na boisku przez kilka posiadań z rzędu. Opisujemy je w naszym poradniku o grach w zmniejszonym składzie. Mniejsza wersja wiąże podanie z rzutem.

Jeśli chodzi o podawanie w tłoku po wejściu pod kosz, książka wydana przez Routledge wymienia rozwiązania podaniowe jako jeden z najczęstszych czynników limitujących u młodych graczy i podaje grę zbudowaną wokół pozycji dunkera.

Alex i George użyli trudniejszej wersji z dziewczętami U16 z London Lions, opisanej w EP108. Wiele z tych dziewcząt nie miało jeszcze siły na podanie skip, gdy obrona zapadała się przy zasłonie i rolce. Rozgrywająca wychodziła zza zasłony z obrońcą po zmianie krycia i musiała wykonać podanie skip do strzelczyni w rogu, podczas gdy ta obrończyni próbowała je przechwycić. Punkt dostawała za podanie w strike zone, prosto do ręki strzelczyni. Alex nazwał to dobrym przykładem uproszczenia zadania.

Wiele drużyn młodzieżowych uważa, że rozwija podania, grając ofensywę pass and cut. W EP7 Alex wyjaśnił, dlaczego się z tym nie zgadza. Kiedy miejsce po zawodniku, który ścina, jest zapełniane według z góry ustalonego schematu, nie ma powodu do prawdziwego ścięcia bez piłki, a odbiorca podania często nie może wejść do kosza, bo musi czekać, aż ścinający zwolni drogę. Wolałby, żeby zawodnicy po prostu podawali i rozciągali boisko, znajdowali swoje okno za linią rzutów za 3 punkty i uczyli się prawdziwych ścięć bez piłki, takich jak ghost cut, termin, który pożycza od Mike'a MacKaya.

Jego praktyczna zasada, z prezentacji na ten temat, brzmi: pass and cut to strata. Zachęcaj zawodników do szukania innych rozwiązań, nawet jeśli oznacza to „tylko” rozciągnięcie boiska. Pełną argumentację znajdziesz w tekście dlaczego ofensywa motion z pass and cut szkodzi koszykówce młodzieżowej.

Liga Seana Keatinga to dobry wzór. Poza formatem kontr z nieparzystą liczbą zawodników obrońcy nie bronią za linią rzutów za 3 punkty, mogą przechwytywać podania, ale nie mogą wyciągać rąk po piłkę, a kosze są opuszczone na osiem lub dziewięć stóp. Zasadę zakazu wyciągania rąk zaproponował jego asystent Josh, a Sean przyznał, że z początku się jej sprzeciwiał. Przekonał się, bo daje ona dzieciom czas na naukę obrotu i podania, nawet jeśli zajmuje to pięć, sześć albo siedem sekund. Jeszcze jedna zasada, pożyczona od innego trenera:

Sprawdzaj też odległości. Podanie, które teoretycznie jest otwarte, może wykraczać poza zasięg młodego zawodnika. Wtedy czynnikiem limitującym (tym, co przeszkadza w wykonaniu podania) jest siła, a nie percepcja, więc zmniejsz przestrzeń albo dopasuj rozmiar piłki, zanim uznasz, że zawodnik nie widzi podania. Więcej gier dla początkujących znajdziesz w naszym przewodniku trenera koszykówki młodzieżowej.