Szkolenia dla trenerów koszykówki

Mike MacKay z Canada Basketball, trener, którego Alex Sarama nazywa swoim największym źródłem inspiracji, opisuje dwie rozmowy mentorskie, które idą źle. W pierwszej doświadczony trener trafia na kogoś z zewnątrz, kto po prostu mówi mu, co ma zmienić. Jego reakcja, słowami Mike'a: „kim ten facet jest, żeby mi mówić, co mam robić? Przecież trenuję od 30 lat”. W drugiej początkujący trener dostaje mentora, który tylko zadaje pytania, i myśli: „Dlaczego po prostu nie powiesz mi, co mam robić? Byłoby dużo łatwiej”.

W obu przypadkach styl mentoringu nie pasował do trenera. W EP19 Mike ujął punkt wyjścia prosto:

Mike opisuje pięć poziomów mentora. Traktuj je jak menu, kiedy wybierasz jakiekolwiek szkolenie dla trenerów:

Mike podkreśla, że nigdy nie chodzi tylko o jedno z nich i że początkujący często jeszcze nie wiedzą, czego potrzebują. Zanim zaczniesz szukać szkolenia, nazwij sytuację, którą chcesz poprawić. „Zawodnicy ciągle pytają, jak działa rotacja” wskazuje na instruktora i próbę. „Nie jestem pewien, czy atak potrzebuje więcej czasu, czy innego rozwiązania” wskazuje na kogoś, kto razem z tobą obserwuje zajęcia.

Kusi, żeby zmienić wszystko naraz. Ostatni rozdział pierwszej książki Alexa, Transforming Basketball, opowiada się za krótszą listą zmian. Pożycza on MAYA, skrót od „most advanced yet acceptable” („najbardziej zaawansowane, a wciąż akceptowalne”), z prezentacji, którą Pinder i Askew wygłosili dla Skill Acquisition Ireland: to najbardziej ambitna zmiana, jaką twoje środowisko faktycznie zaakceptuje w tej chwili.

Pierwszy przykład w książce jest celowo mały: w ćwiczeniu rzutowym zawodnicy zmieniają miejsce przy każdym rzucie. Rada dotycząca pracy z innymi trenerami to wyjść od zajęć, które już prowadzą, czyli ćwiczeń blokowych albo gier w zmniejszonym składzie bez żadnego konkretnego ograniczenia, i pokazać, jak każde z nich można ulepszyć, dodając obrońcę albo zmieniając miejsca. Nowe pomysły wprowadza się stopniowo, a nie wszystkie naraz.

Zastosuj ten sam filtr wobec siebie, zanim cokolwiek zarezerwujesz. Jeśli twój blok rzutowy to rzuty z miejsca, kolejnym krokiem może być obrońca, który podaje i doskakuje. Jeśli twój zespół gra motion oparte na podaniu i cięciu, może to być jedna gra z przewagą w tygodniu. Wybierz szkolenie, które pomoże ci w tym kroku, a nie to, które obiecuje zmienić wszystko.

Kliniki, kursy, książki i podcasty budują to, co psycholog James Gibson nazwał „wiedzą o”: to, co potrafisz wyjaśnić. To, co zmienia twoje treningi, to „znajomość”: to, co naprawdę potrafisz zrobić na sali, na żywo, mając przed sobą zawodników. Badania nad edukacją trenerów dowodzą tego samego.

Transcending Basketball zawiera sekcję gościnną Matta Wooda o tym, jak to wygląda z perspektywy osoby rozwijającej trenerów. Jak ją opisuje, zadanie polega na zmianie ograniczeń zadaniowych, które rzucają wyzwanie obecnej praktyce trenera, na kierowaniu jego uwagi na to, co ważne w jego sali, oraz na projektowaniu kolejnej okazji do nauki razem z trenerem, a nie za niego. Zaczyna się od poznania trenera.

Jego przykład składa się z dwóch części. Najpierw warsztat z dobranym materiałem wideo, który każe trenerom zakwestionować ideę jednego idealnego modelu technicznego. Potem trener i osoba rozwijająca go wchodzą na sesję na żywo, a trener ponownie patrzy na zawodników, których już zna, tym razem zauważając rozwiązanie każdego z nich, na przykład przy rzutach wolnych albo rzutach z dystansu. Warsztat daje wiedzę o. Sesja na żywo to miejsce, w którym zaczyna się znajomość. Porównując kliniki, mentorów i kursy, pytaj, którą z tych dwóch części każde z nich naprawdę ci daje.

Ilość materiałów może też działać na twoją niekorzyść. Transcending Basketball mówi o tym wprost:

Wybieraj jeden pomysł na raz i zabieraj go na boisko, nie licząc na drogę na skróty. Mówiąc w EP169 o rosnącym zainteresowaniu podejściem opartym na ograniczeniach, Alex powiedział, że trenerzy często chcą „ściągi”:

Model instruktora działa też w pojedynkę. Wybierz jedno zachowanie, które możesz zaobserwować we własnym trenowaniu, przećwicz je i sprawdź, jak reagują zawodnicy. Dwa ćwiczenia z Transcending Basketball:

• Mów mniej, zanim zawodnicy zaczną. Książka nazywa to trudnym, ale bardzo skutecznym ćwiczeniem: przed rozpoczęciem zadania podaj „jak najmniej informacji w jak najkrótszym czasie”. Wyjaśnij, jak się zaczyna i jak liczy punkty, pomiń rotacje, chyba że prowadzisz serie (w których zawodnicy zostają w ataku albo w obronie przez ustalony czas, zamiast przez jedno posiadanie), i pozwól zawodnikom rozgryźć resztę.
• Nagraj i zrób to jeszcze raz. Podepnij się mikrofonem na jednym treningu i odsłuchaj nagrania. Zaznacz słowa-wypełniacze („OK”, „dobra”, „rozumiecie?”) oraz każde polecenie, które zabrzmiało bardziej nakazowo, niż chciałeś. Potem przepisz je jako sugestię i użyj nowej wersji następnym razem.

Następnie powtórz to na kolejnym treningu i porównaj. Zostaw to, co pomogło, i wybierz następną rzecz. Nasz poradnik rozwoju trenera szczegółowo omawia etap podsumowania, w tym metodę Simona Turnera „co, no i co, co teraz”.

Jeśli potrzebujesz wybrać jakieś zachowanie, w rozdziale 5 Transcending Basketball informacja zwrotna jest przedstawiona jako zestaw kontrastów, a każdy z nich to nawyk, nad którym możesz pracować:

• Strzelba czy snajper. Rozproszona informacja zwrotna o wszystkim albo jeden konkretny, zmierzony punkt.
• Biały szum czy cisza. Nie w każdej chwili trener musi mówić. W meczu zawodnicy też nie dostają ciągłej informacji zwrotnej.
• Absolutystycznie czy sugestywnie. „Zastanów się nad tym” zamiast polecenia, które za każdym razem trzeba wykonać.
• Instruowanie czy pytanie. Krótkie pytanie może pomóc zawodnikom dostrzec opcję, którą przeoczyli.
• Jedno rozwiązanie czy wiele. Trener nie zawsze musi znać odpowiedź. Ustaw grę i zobacz, co znajdą zawodnicy, zanim udzielisz informacji zwrotnej.
• Wewnętrzna czy zewnętrzna. Kieruj uwagę na efekt ruchu, a nie na to, jak kontrolować ciało.

Arkusz z zaznaczanymi kreskami uwidacznia zachowanie. Gdy jedna z osób z naszej społeczności zapytała, jak przestać wracać do tradycyjnych nawyków, Adam Omiecinski zaproponował, by przed każdym treningiem wyznaczać sobie cele, zadawać tylko pytania, gdy czujesz, że za bardzo instruujesz, i zaznaczać kreskę na kartce za każdym razem, gdy dajesz bardzo instruktażową informację zwrotną. George Vaz zebrał odpowiedzi w tekście How to Avoid Reverting to Traditional Coaching Habits i szczerze przyznaje, że zachowania nie zmienią się z dnia na dzień.

Trening zostaje w pamięci tylko wtedy, gdy ktoś spojrzy wstecz na zajęcia. W Transcending Basketball poniższe pytania są zaproponowane dyrektorowi metodycznemu, który zadaje je sztabowi po treningu. Równie dobrze sprawdzają się samodzielnie albo z asystentem, gdy hala opustoszeje:

• „Co zauważyłeś w poziomie wyzwania podczas tej części treningu?”
• „Jakie ograniczenia można by wykorzystać, żeby zwiększyć lub zmniejszyć poziom wyzwania?”
• „Jak zawodnicy reagowali podczas tego zadania?”
• „Na ile to zadanie było reprezentatywne dla gry?”
• „Jak można zwiększyć reprezentatywność tego zadania?”

Książka jasno mówi, że nie ma tu poprawnych ani błędnych odpowiedzi. Chodzi o to, by zauważyć własne zachowanie i rzeczy, których wcześniej nie brałeś pod uwagę, poprzez wiele krótkich rozmów, a nie jedną długą.

Jeśli odpowiadasz za innych trenerów

Jedno z pytań, które dostajemy najczęściej, brzmi: jak przekazać te idee innym trenerom w programie albo w całym klubie. W tekście Coaching Staff Development: Bringing the CLA to Your Club Alex zaczyna od zaufania. Większość jego pracy z trenerami London Lions polegała najpierw na budowaniu relacji, bo trenerzy, którzy czują, że ktoś agresywnie ich „zmienia”, niczego nie przyjmą. Transforming Basketball podkreśla to samo z drugiej strony: krytykowanie podejścia nie jest krytykowaniem trenera, który go używa.

Potem proponuje nieformalny warsztat z krótkimi zadaniami w grupach. Trenerzy opisują podejście oparte na ograniczeniach w 60 sekund, używają ograniczeń, żeby uprościć zbyt trudne 1 na 1, albo biorą jedną z zasad gry drużyny i projektują zadanie, które ją kształtuje. Odpowiedzi pokazują, gdzie każdy trener się znajduje. Potem przychodzi to, co najważniejsze: oglądanie, jak trenują na boisku, i udzielanie informacji zwrotnej po treningu.

Jego ostatnim narzędziem jest plan rozwoju sztabu, czyli trenerska wersja planu rozwoju zawodnika. Robi je trzy razy w roku i opracowuje wspólnie: każdy trener wskazuje, co jego zdaniem jest jego największym czynnikiem limitującym (zachowaniami, które hamują jego trenowanie), a wy razem planujecie praktyczne sposoby pracy nad nimi. Kiedy potem oglądasz ich trening, wiesz, na co zwracać uwagę. Jak mówi Alex, trenerzy mają swoje czynniki limitujące tak samo jak zawodnicy, a nagrywanie siebie podczas treningów i czasów to świetny sposób, żeby je znaleźć.

Jeśli chcesz dogłębnie przestudiować jedną ideę, zacznij od jednej z tych:

• [Coaching Clinic with Alex Sarama](/coaching-clinic-with-alex-sarama) (bezpłatnie). Sesja kliniki trenerskiej z założycielem Alexem Saramą, omawiająca podejście Transforming Basketball.
• [Introduction to the Constraints-Led Approach](/clinic-introduction-to-the-constraints-led-approach) (49 USD). Dla trenerów, którzy chcą zrozumieć, jak podejście oparte na ograniczeniach działa w koszykówce.
• [Implementing a Conceptual Offense](/clinic-implementing-a-conceptual-offense) (49 USD). Dla trenerów gotowych przenieść Conceptual offense z teorii do praktyki.

Porównaj je wszystkie na naszej stronie klinik trenerskich, zobacz dłuższe programy w kursach trenerskich albo zacznij od darmowej biblioteki zasobów. Którą opcję byś nie wybrał, zanim zaczniesz, zdecyduj, do jakiej sytuacji na własnym treningu ją zastosujesz.