Atak w przejściu w koszykówce

Podczas mistrzostw Europy w Nicei ktoś podszedł do Francesco Rossiego, dyrektora młodzieżowego w College Basket w Borgomanero we Włoszech, z pytaniem. Dlaczego jego drużyny zawsze były tymi, które na włoskich finałach krajowych biegały najwięcej szybkich ataków? Francesco, który opowiedział tę historię w odcinku 39 podcastu, z początku nie był pewien, ale w końcu zatrzymał się na jednej odpowiedzi.

Cambio po włosku znaczy „zmiana”. Gracie zwykłe 3 na 3, 4 na 4 lub 5 na 5, a gdy trener zawoła „cambio”, drużyna z piłką musi zdobyć punkty pod drugim koszem. Niezależnie od tego, gdzie jest piłka i gdzie jest obrona, wszyscy muszą natychmiast się przełączyć. Francesco dodaje regułę: dwie sekundy na decyzję, co robić.

Alex Sarama spędził w Borgomanero trzy lata, pracując z Francesco, i w tym samym odcinku wyjaśnił, dlaczego ta gra działa. Wielu trenerów prowadzi bardzo przewidywalne przejście, powiedział, a nawet ich gry w zmniejszonym składzie są przewidywalne, bo zawodnicy zawsze zaczynają z tego samego miejsca. Cambio nigdy nie wygląda dwa razy tak samo. W przejściu zawodnicy muszą odczytywać afordancje, dlatego na treningu chce powtarzania bez powtarzania: ten sam cel, ale za każdym razem inny obraz gry.

George Vaz przedstawia punkt wyjścia w swoim artykule o szybkim ataku: jeśli zawodnicy nie reagują „bez opóźnienia” albo nie wygrywają swoich pierwszych trzech kroków, przewagi liczebne nigdy się nie pojawią.

Reakcja bez opóźnienia. W sesji pytań i odpowiedzi opublikowanej jako EP137 Alex opisał, czego oczekuje, gdy piłka odbije się od obręczy: wszyscy czterej zawodnicy bez piłki od razu sprintują, zamiast iść, potem truchtać, a dopiero potem biec. Plany sezonowe akademii w jego prezentacji o zasadach gry wpisują to dla najmłodszej grupy jako „reakcja bez opóźnienia i bolty”. W Transforming Basketball Alex przypisuje oba terminy Rossowi McMainsowi. Reakcja bez opóźnienia to wygranie pierwszych trzech kroków w kierunku przeciwległego kosza w chwili, gdy twoja drużyna przejmuje piłkę, a bolt to sprint przez boisko z maksymalną prędkością.

Książka podaje też dla przejścia osobną metaforę. Domino opisuje, jak gra drużyna, gdy ma przewagę; „szybko i wściekle” opisuje, jak chce grać w przejściu. Wielu trenerów mówi, że chce grać szybko, pisze Alex, ale niewielu popiera to jasnymi intencjami i konkretnymi działaniami. Proponuje, żeby wpleść tempo w punktację w twoich grach w zmniejszonym składzie i grach kontrolnych: punkty zdobyte w ciągu pięciu sekund od przejęcia piłki liczą się podwójnie albo piłka musi przekroczyć połowę boiska w ciągu czterech sekund po celnym rzucie. Zmieniaj te ograniczenia, żeby trening nie robił się powtarzalny.

Bez podania otwierającego. Tradycyjnie zbierający ląduje twarzą do kosza, a potem szuka rozgrywającego. Alex przypisuje alternatywę Mike'owi MacKayowi z Basketball Canada w EP30: lądować jak quarterback. Zabezpiecz piłkę, widząc boisko, i od razu wejdź w wyjście dryblingiem. Alex zwraca uwagę, że złapanie piłki, ustawienie się twarzą do kosza, a potem szukanie rozgrywającego do podania otwierającego tylko zmniejsza szanse na łatwe, skuteczne punkty. W planie U12 figuruje to jako „Bez podania otwierającego: wyjścia dryblingiem”.

Nie musisz uczyć lądowania jako techniki. Sens książki jest taki, że lądowanie jak quarterback często przychodzi naturalnie, gdy ograniczenia tego wymagają: zakaz podań na własnej połowie albo dodatkowe punkty za szybkie zdobycze w przejściu. Zawodnicy wychodzą wtedy dryblingiem albo podają do przodu, zależnie od tego, co mają przed sobą. Po celnych rzutach i przy piłce martwej to wyznaczony rozgrywający wprowadza piłkę.

W praktyce oznacza to, że rozgrywającym jest ten, kto zbiera piłkę, co jest jedną z zasad przejścia wymienianych przez George'a. Zachowaj elastyczność. Jeśli zbierający dobrze czuje się z piłką, zaczyna szybki atak; jeśli jeszcze nie, lepszym rozwiązaniem może być jego partner. George opisał wersję London Lions w EP108: zawodnicy, których zadaniem w ataku pozycyjnym było stawianie zasłon albo kończenie akcji, nadal zbierali piłki, wychodzili dryblingiem i tworzyli przewagi, zamiast zawsze oddawać piłkę wyznaczonemu rozgrywającemu.

Nasze zasady rozmieszczenia w przejściu mówią zawodnikom, gdzie biec. To, co zrobią po dotarciu na miejsce, zależy od tego, co da im obrona. Oto zasady, które Alex omówił ze swoim sztabem w EP137.

Dlaczego najpierw rogi? Transforming Basketball bierze z Domino ideę 1 nie upilnuje 2 i stosuje ją do rozmieszczenia w przejściu. Tradycyjne rozmieszczenie w przejściu wysyła zawodników wyznaczonymi pasami, żeby zatrzymali się na skrzydłach albo na wysokim łokciu, co zatłacza boisko i odbiera wyjście dryblingiem oraz łatwe wejście z piłką. Zajęcie rogów rozciąga obronę w obu kierunkach, a kolejnym miejscem, które sprawia, że jeden obrońca nie upilnuje dwóch zawodników, jest pozycja 45.

Żadna z tych rzeczy nie jest zagrywką. Jak Alex powiedział w EP30, zasady otwierają możliwości, a zawodnicy nadal muszą dostrzec afordancje, które obrona zostawia otwarte.

Two-side to ustawienie, w którym zajęte są zarówno róg, jak i pozycja na 45 stopni po tej samej stronie boiska. W artykule George'a o two-side break to Brent Tipton zostaje wskazany jako ten, który spopularyzował two-side break, a logika wynika z tego, jak drużyny bronią w tranzycji. Wracający obrońcy chronią najpierw kosz, potem piłkę, a na końcu najgroźniejszego zawodnika. Jeśli więc dwóch obrońców wróciło, żeby pokryć dwóch zawodników na słabej stronie, jeden z nich zwykle pilnuje obręczy. Przerzuć piłkę na tę stronę, a możesz dostać 2 na 1.

To jest czytanie gry. Jak powiedział Alex w EP137, w niektórych meczach masz osiem czy dziesięć przerzutów na two-side, a w innych jeden.

Alex podchodzi z ostrożnością do podania do przodu na róg tylko po jednej stronie. Rzucaj je wyłącznie wtedy, gdy odbiorca jest zupełnie wolny. Zwykle w pobliżu jest obrońca, a jeden dobry, krótki doskok przywraca atakowi sytuację neutralną. Wczesne podanie do przodu na skrzydło, gdzie jest miejsce na wejście z piłką, to co innego: obrona nie jest ustawiona i jest przestrzeń do ataku.

Sytuacja neutralna oznacza, że żadna drużyna nie ma wyraźnej przewagi: obrona zdążyła się odtworzyć. Zdaniem Alexa z EP137 najtrudniejszą częścią tranzycji jest przejście z kontrataku do ataku pozycyjnego i to przejście też musi odbywać się bez opóźnień.

Trigger to akcja dwóch lub trzech zawodników, na przykład zasłona, get albo dribble handoff, która ma stworzyć nową przewagę. W artykule George'a celem jest wejście w trigger w ciągu trzech sekund od rozpoznania sytuacji neutralnej. Rozegraj go z ustawienia, w jakim zawodnicy przybiegli. Zatrzymywanie wszystkich, żeby przeszli do ustalonego schematu, daje obronie więcej czasu na ustawienie się. A trigger jest tylko próbą stworzenia przewagi, więc zawodnicy mogą zdobyć punkty, zanim się zakończy. Jeśli zawodnik z piłką nie rozpoznał sytuacji neutralnej, ktoś inny musi przyjść do piłki i rozpocząć akcję.

Ustawienie przy wbiegnięciu jest bezpozycyjne, więc twój środkowy może wylądować w rogu. Książka traktuje to jako bonus: wysoki obrońcy musi teraz bronić na nieznanym terenie, gdy zaczyna się pierwszy trigger. Zawodnik, który jest skuteczny z pozycji dunker spot, może iść prosto tam, jeśli jest na wysokości piłki lub przed nią, a jeśli jest z tyłu, może włączyć się w pierwszy trigger, na przykład zasłoną drag albo zasłoną away. Narzucanie tempa prowadzi też do krzyżowych krycia, czyli wysokich pilnujących niskich. Wtedy książka sugeruje przejście do ustawienia 4-out 1-in z zajętą pozycją dunker po słabej stronie, co otwiera podwójne luki do ataku na niedopasowanie.

Po straconym koszu obowiązują te same zasady, tyle że rzadziej. Najbliższy zawodnik chwyta piłkę i szybko wznawia grę, a Alex nadal szuka two-side. Dla drużyny, która nie potrafi szybko wznawiać, opisał takie ograniczenie: jeśli piłka nie jest w grze w ciągu dwóch sekund, to strata. Plan U12 wymienia „szybkie wznowienie” jako osobną zasadę.

Transcending Basketball daje trenerom sygnalizację świetlną do informacji zwrotnej w trakcie meczu. Zielone to moment, gdy gra płynie, zwłaszcza w tranzycji. Żółte to gra, która nadal płynie, ale wolniej, jak wtedy, gdy drużyna wprowadza piłkę, żeby zacząć swój pierwszy trigger. Czerwone to każda martwa piłka. Na zielonym długie instrukcje przynoszą odwrotny skutek, a książka proponuje jednowyrazowe podpowiedzi powiązane z zasadami: „rogi”, „naciskaj”, „two-side” i „domino”.

Jest jednak granica tego, co może zdziałać jakakolwiek podpowiedź. Przykład z książki to trener, który mówi drużynie: „szukajcie gry w tranzycji tak często, jak to możliwe, używając szybkich wyjść kozłem”. Jeśli zawodnicy nie dostroili się do tych okazji na treningu, taka informacja zwrotna niewiele zmieni.

Każda z poniższych gier zaczyna się z innego miejsca, a większość korzysta z dynamicznego startu, w którym zawodnicy są już w ruchu, zanim zacznie się kontratak. Jak często prawdziwy kontratak zaczyna się z dokładnie tych samych miejsc? Prawie nigdy.

Argument książki za zastąpieniem ósemki jest taki, że nie jest ona reprezentatywna: nie ma w niej obrony do czytania i nic w niej nie przypomina gry, a nawet gdy trenerzy przechodzą z niej do 2 na 1, atak i obrona zawsze zjawiają się z tych samych miejsc.

Dwie kolejne gry zmieniają początek akcji bez żadnego przygotowania. Cambio, z historii otwierającej: każda gra w półboisku staje się grą tranzycyjną w chwili, gdy to zawołasz. Oraz z EP37: graj w akcje. Gra 3 na 3 w półboisku rozgrywa trigger, a gdy obrona przejmie piłkę, wszyscy biegną w drugą stronę. Jeśli chcesz przewagi, zawołaj imię jednego nowego obrońcy, który musi przybić ci piątkę, zanim będzie mógł wrócić. Czasem jest to 3 na 2, czasem obrona się pozbiera i znów jest 3 na 3.

Plany sezonu akademii z prezentacji Alexa o zasadach gry budują tranzycję stopniowo, według wieku. U12: dryblingi bez podania otwierającego i wyprowadzające, reakcje bez opóźnienia i bolty, sprint wzdłuż linii bocznej, podania do przodu, szybkie wznowienia. U14 dodaje dojście do nail, utrzymanie wolnej autostrady, kontrę two-side i clap-backi. U16 dodaje głębokie podania otwierające, kontrę po rzutach wolnych i akcje 2 za 1.

A Constraints-Led Approach to Coaching Basketball czyni z tranzycji priorytet dla początkujących, bo często jest to dla nich najłatwiejszy sposób na tworzenie okazji do zdobycia punktów. Książka nazywa tę fazę „zieloną” i wprowadza ją przez gry 2 na 1 i 3 na 2 w półboisku i na całym boisku. Ta gra wprowadza szukanie linii bocznej, bolt przez całe boisko, drybling wyjściowy i podanie do przodu.

Sean Keating, trener szkolnej drużyny varsity w St. Peter w stanie Minnesota, poszedł dalej w EP92. Jego liga młodzieżowa, oparta na formacie, który zapoczątkował Jeff Boos w Sun Prairie w stanie Wisconsin, zastępuje 5 na 5 ciągłą grą z kontrataku: jedna drużyna atakuje w układzie 4 na 3, druga wraca w układzie 3 na 2, przez cztery dziesięciominutowe kwarty. Obrońcy nie bronią poza linią rzutów za trzy punkty, więc każdy zawodnik może prowadzić piłkę, a przy tym nie mogą wybijać piłki, tylko przechwytywać podania. Zawsze ktoś jest wolny, a Sean powiedział, że dzieci uczą się grać w przestrzeni.

O tym, jak tranzycja przechodzi w twój atak w półboisku, przeczytasz w przewodniku po Conceptual Offense. O drugiej stronie boiska piszemy w artykule George'a o obronie w tranzycji, który omawia priorytety.