Na samym początku mojej kariery jako asystent trenera pamiętam sytuację podczas treningu młodzieży, gdy pierwszy trener krzyknął na zawodnika zaraz po tym, jak ten zepsuł podanie jedną ręką, mówiąc, że w koszykówce podanie powinno się wykonywać dwiema rękami, bo wtedy ryzyko błędu jest mniejsze. Cały czas o tym myślałem i w końcu zapytałem: dlaczego zawodnicy mieliby uczyć się podawać najpierw dwiema rękami, a dopiero później jedną? Czy jest jakiś powód? Odpowiedział, że łatwiej jest najpierw nauczyć się podawać piłkę dwiema rękami, a od tego punktu przejść do podań jedną ręką.
Ta odpowiedź mnie nie zadowoliła, więc drążyłem dalej, argumentując, że w niektórych sytuacjach w grze podanie jedną ręką może być jedyną możliwą opcją. Wtedy powiedział mi, że tak uczył pewien bardzo znany trener, że on sam był zawodnikiem tego trenera, uczył się w ten sposób i zawsze odnosił duże sukcesy. Po tej wymianie zdań ja, młody asystent dopiero zaczynający karierę, zamilkłem. Wtedy czułem ogromną frustrację z powodu tej odpowiedzi. W końcu byłem nowy w trenowaniu i jak wielu początkujących wierzyłem, że wiem wszystko, co trzeba wiedzieć.
Dziś jednak czuję dużo empatii wobec tego trenera, ponieważ przez resztę mojej drogi wiele razy popełniałem ten sam błąd (i nadal przyłapuję się na nim): zakładałem, że coś, co odnosi duże sukcesy i czego uczyli lub uczą wielcy trenerzy, musi działać dokładnie tak samo dla każdego, w każdym kontekście i o każdej porze. Ten problem jest częstszy, niż myślimy, i ma swoją nazwę: survivorship bias.
Według Chang (2024) survivorship bias to błąd poznawczy, który pojawia się, gdy uwaga jest nieproporcjonalnie kierowana na osoby lub rzeczy, które przetrwały proces selekcji, a te, które nie przetrwały, są ignorowane, głównie z powodu ich mniejszej widoczności. Innymi słowy, główny problem z braniem sukcesu cudzych metod jako punktu odniesienia polega na tym, że stajemy się ślepi na porażki tych samych metod, a powiedzenie „historię piszą zwycięzcy” materializuje się tuż przed naszymi oczami.
Thomas Kuhn, słynny filozof nauki, wyraźnie pokazuje, że to zniekształcenie pojawia się nawet w projektach naukowych, co sugeruje, że nawet w dziedzinie skrajnie obiektywnej (nauce), która szuka najlepszego możliwego wyjaśnienia, trudno jest zaakceptować i robić coś innego, nawet gdy istnieją jasne dowody na rzecz nowego paradygmatu. Tym tekstem nie chcę twierdzić, że powinniśmy odrzucać metody, które odniosły sukces, ani że wszystko, co dotąd zrobili genialni trenerzy i szkoleniowcy, trzeba wyrzucić. Wręcz przeciwnie: powinniśmy iść dalej z pomocą tych ludzi, ale z uważnym, krytycznym i osadzonym w kontekście spojrzeniem, ponieważ bardzo łatwo wpaść w pułapkę „zawsze tak się to robiło”.
Pisząc to, traktuję ten tekst niemal jako osobiste przypomnienie, bo moją tendencją jest wierzyć, że muszę znać właściwy sposób gry lub nauczania, a gdy już go odkryję, muszę go chronić jak tylko się da, sprzeciwiając się wszystkiemu, co jest sprzeczne z tym, co myślę. Ale od chwili, gdy rozumiem koszykówkę przez pryzmat dynamiki ekologicznej i dostrzegam, że sama gra wyłania się ze złożonych relacji między jej uczestnikami, jak mogę wierzyć, że istnieje gotowa odpowiedź? Jak mogę zagwarantować, że sposób, w jaki uczę, zawsze zadziała? Być może te pytania są źle sformułowane. Być może trzeba przestać używać soczewki, która popycha mnie ku stałym odpowiedziom, i zamiast tego przyjąć perspektywę złożoności, w której dobry trener to nie ten, kto wie więcej lub lepiej, ale ten, kto ma odwagę eksplorować nowe ścieżki i pokorę, by uczyć się na różne sposoby.
Darmowy materiał
21 SSGs na Twój kolejny trening.
Darmowy PDF z Small-Sided Games, które możesz poprowadzić od razu. Praktyczne pierwsze spotkanie z tym podejściem.
Jeśli chcesz dalej podważać swój sposób trenowania, nasz przewodnik rozwoju trenera koszykówki to dobre miejsce, by kontynuować, a tekst zależność od ścieżki w trenowaniu koszykówki pokazuje, dlaczego utrwalone nawyki tak trudno zmienić.
Bibliografia
- CHANG, X. Blinding the blind: The perils of survivorship bias. Advances in Economics and Political Science, v. 72, p. 55-59, 2024.
- KUHN, Thomas S. The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: University of Chicago Press, 1997.
Rozwijaj dalej swój coaching.
Połącz te pomysły z Success Pathway, biblioteką filmów z ćwiczeniami, społecznością trenerów i comiesięcznymi sesjami na żywo.
Poznaj Membership
