Mam wykształcenie z zakresu psychologii ekologicznej i prowadzę różnorodne badania w słynnym Center for the Ecological Study of Perception and Action na UConn. Mam też pasję do koszykówki i nic nie lubię bardziej niż oglądać grę na wysokim poziomie. Wraz z doświadczeniem w tym podejściu zauważyłem, że zmienił się sposób, w jaki oglądam grę, a nawet to, jak słucham rozmów o niej.
Teraz trening Steph Curry'ego przypomina mi oglądanie Nikoli Tesli w laboratorium: obaj widzą świat i zachwycają resztę z nas w sposób, który jest udziałem nielicznych. Mam nawet ochotę zatrzymać się, kiedy mijam boisko i widzę zawodnika kozłującego między pachołkami, i zapytać go, czy ma 15 minut na rozmowę! Brzmi to jak gadanie fanatyka, ale robię po prostu to, co większość z nas, gdy czujemy, że znaleźliśmy bardziej użyteczny sposób działania: chcemy się nim podzielić!
Gdy dojdzie do sedna, to właśnie chcę robić w tym miejscu. Wiem, że jednym z najlepszych sposobów zrozumienia czegoś jest zobaczenie przykładów w praktyce. Alex już świetnie to robi we wszystkim, czym dzieli się Transforming Basketball... Uznałem więc, że dobrym początkiem moich treści dla Transforming Basketball będzie seria pokazująca przykłady zawodników mówiących o grze w sposób ekologiczny.
Zacznę od pytania: ile razy słyszałeś, jak zawodnik mówi, że granie przeciwko krzesłom podniosło poziom jego gry? W tej scenie z Hoosiers pada taka wymiana zdań:
Trener Norman Dale: „Ruszajmy się. No dalej, ruszajmy się.” Zawodnik: „Ale kiedy gramy sparing?” Trener: „Nie gramy sparingu. Rzucać też nie będziecie.” Zawodnik: „To nie jest zabawa! Trener: „Moje treningi nie są projektowane dla waszej przyjemności.”
Gdybym miał podsumować tradycyjne podejście jednym przykładem, byłaby to ta wymiana zdań o ćwiczeniu. Wracając do mojego pytania o zawodników chwalących ćwiczenia z krzesłami... trudno byłoby znaleźć dobre przykłady, o ile w ogóle jakieś. Zwracam na to uwagę, byś zobaczył, jak sami zawodnicy mówią o postrzeganiu i działaniu w grze. Na pierwszy przykład pokażę kilka fragmentów z Jalenem Williamsem („JDub”) z Oklahoma City Thunder, który mówi o grze. Filmy pochodzą z dwóch głównych źródeł:
- Nagranie, które Jalen zrobił z League Him, w którym analizuje stare akcje ze swoich meczów w college'u w Santa Clara.
- Wywiad z JJ Redickiem w jego programie The Old Man & The Three.
ZAPISZ SIĘ NA NASZ BEZPŁATNY WARSZTAT SKILL ACQUISITION
1. Jalen Williams był w zeszłym sezonie liderem ligi pod względem wsadów wśród obrońców, w dużej mierze dzięki ogromnej umiejętności czytania obrony i wchodzenia za plecy obrońcy dokładnie we właściwym momencie. W tym fragmencie Jalen opowiada, jak może zdobyć kilka dodatkowych punktów w każdym meczu, po prostu dostrzegając, gdzie obrona patrzy, nie tylko oczami, ale całymi głowami (czyli całym swoim wzrokowym systemem percepcyjnym). Nie wspomina o jawnej, z góry ustalonej regule typu „jeśli to, to tamto”. Mówi o grze jako o aktywnym zaangażowaniu w rozwijającą się dynamikę, aby wykorzystać krajobraz affordances.
Darmowy materiał
21 SSGs na Twój kolejny trening.
Darmowy PDF z Small-Sided Games, które możesz poprowadzić od razu. Praktyczne pierwsze spotkanie z tym podejściem.
2. Oto kolejny przykład, w którym JDub opisuje krajobraz affordances w konkretnych momentach i to, jak zmienia się on pod wpływem ciągłych działań zawodników. Gdy wspomina o wzroście zawodników i ich ustawieniu na boisku, Jalen pokazuje, na co jest wyczulony podczas akcji. Widać to też w tym, jak mówi o użyciu zwodu, by wykorzystać affordances, które mogą być zagnieżdżone w innych zdarzeniach w trakcie gry. Gdy zauważa, że obrońcy zachowują się w określony sposób w reakcji na jego rzut z półdystansu po kozle, może sięgnąć po inny ruch (np. rzut z odchylenia), zagnieżdżony w wystarczająco częstym wykonywaniu rzutu z kozła, tak że zwód staje się możliwy i ułatwia otwarty rzut z odchylenia. Takie retrospektywne (np. przypominanie sobie, co działo się wcześniej), prospektywne (np. zdawanie sobie sprawy, że oszukanie jednej rzeczy może prowadzić do kolejnej w przyszłości) i elastyczne (np. znajdowanie różnych sposobów osiągnięcia tego samego celu) działanie to znaki rozpoznawcze ekologicznego podejścia do percepcji i działania.
3. W tym fragmencie JJ nawiązuje do sekwencji w meczu, w której Williams wsadził piłkę, wrócił do obrony, zablokował rzut i dołożył wsad po zbiórce w ataku. Redick pyta go o jasność umysłu i o to, o czym myśli lub na co „poluje”, gdy zdarza się kilka takich akcji pod rząd. JDub odpowiada, podkreślając, jak ważny jest kontekst każdej akcji i jak różni się on z dnia na dzień i z meczu na mecz. Zauważa, że w jednym meczu nie ma wielu okazji do skutecznych rzutów z bliska, więc przechodzi do wsadów. Znów widzimy, że prezentuje ekologiczne podejście do gry, w którym rozwijająca się dynamika określa, co jest dla niego dostępne jako zawodnika.
4. Ten fragment jest prosty z ekologicznego punktu widzenia: Jalena pytają, jak to jest mieć rozpiętość ramion 7’2” (!!!), a on opowiada o rzeczach, które zauważył, że potrafi robić w grze dzięki swojej fizjologii i effectivities (czyli możliwościom, umiejętnościom). Wspomina też, że rozwój był wyboisty, zanim znalazł swój rytm. Dotąd mówiłem o Jalenie na poziomie indywidualnym, ale te zasady widać także na poziomie zespołu. Oto cytat z Jalena po wygranej OKC z Phoenix 11/12/23:
„Mamy grupę chłopaków, którzy lubią ze sobą grać. Dziś i przez cały sezon myślę, że dobrze sobie pomagamy i rozmawiamy.”, (Nick Gallo na Twitterze)
To, co opisuje, to wzajemna kompensacja, która jest znakiem rozpoznawczym synergii interpersonalnych (Araújo & Davids, 2016) w podejściu ekologicznym. Krótko mówiąc, synergia interpersonalna to dynamiczny system złożony z więcej niż jednej osoby, połączonych informacją, w którym indywidualne działania i interakcje samoorganizują się, co prowadzi do stabilnych wzorców komunikacji i współpracy (Dale et. al, 2013). Dwie cechy synergii interpersonalnej to kompresja wymiarów (np. zamiast pięciu zawodników jest jedna piątka) oraz wzajemna kompensacja (np. mój kolega z drużyny nie trafia dziś rzutów, więc muszę wziąć na siebie więcej). Jalen nie musiał rozkładać tego na tyle słów, żeby przekazać sedno, ale te zasady tam są i stoją za skuteczną grą.
5. Ostatni klip to Jalen opowiadający, jak nauka każdej pozycji przygotowała go do sukcesu w NBA. Ułatwiło mu to szybką naukę gry bez piłki i zrozumienie nie tylko tego, jakie powinno być jego spacing, ale też spacing innych na boisku. Moim zdaniem Jalen Williams to ekologicznie wszechstronny zawodnik.
Ćwiczenie i cytat z początku tego artykułu pokazywały tradycyjne podejście do rozwoju umiejętności w koszykówce. Trener Dale jednak się rehabilituje, określając cel swojego zespołu, który cytat Jalena i ostatni klip powinny wspierać:
Trener Dale: „Pięciu zawodników na boisku działających jak jedna całość: drużyna, drużyna, drużyna, nikt nie jest ważniejszy od drugiego.”
Jeśli chcesz zobaczyć, jak te ekologiczne idee kształtują pracę trenera, nasz przewodnik po Constraints-Led Approach wyjaśnia ten model, a Ecological Dynamics: The Core Principles Behind the CLA omawia teorię głębiej.
Dowiedz się więcej od Graya Thomasa w jego Odcinek 55 Transforming Basketball Podcast...
Bibliografia:
Araújo, D., & Davids, K. (2016). Team synergies in sport: theory and measures. Frontiers in psychology, 7, 1449.Dale, R., Fusaroli, R., Duran, N. D., & Richardson, D. C. (2013). The self-organization of human interaction. In Psychology of learning and motivation (Vol. 59, pp. 43-95). Academic Press.
Rozwijaj dalej swój coaching.
Połącz te pomysły z Success Pathway, biblioteką filmów z ćwiczeniami, społecznością trenerów i comiesięcznymi sesjami na żywo.
Poznaj Membership
