Kończenie akcji w koszykówce

W trakcie klinika na żywo nagranego do EP13 Alex Sarama opowiedział trenerom o meczu, który obejrzał poprzedniego wieczoru. Doświadczony zawodowiec, jak się domyślał, zarabiający około 300 000 funtów rocznie, nie potrafił skończyć akcji, gdy pod koszem pojawiał się kontakt. „Kompletnie nie wiedział, co robić”, powiedział Alex. Dodał, że to nie wina zawodnika. „Jest produktem swojego środowiska.”

To środowisko zna każdy, kto kiedykolwiek trenował: kolejki do layupów przed meczem, ćwiczenie Mikana dla wysokich, praca nóg na dwa kroki robiona zawsze tak samo, z tego samego kąta, przeciwko nikomu. Zawodnicy robią się w tych ćwiczeniach bardzo dobrzy, ale nic z tego nie przenosi się na grę, gdy tylko do akcji wejdzie obrońca pomagający.

Na tym samym nagraniu z klinika nazwał ćwiczenie z linią layupów „najgorszym ćwiczeniem w koszykówce” i powiedział, że nie stosuje go nawet przed meczami. Ćwiczenie Mikana określił jako „drugie najbardziej bezużyteczne ćwiczenie wszech czasów”. Sam kiedyś je prowadził, myśląc, że dobrze rozwija wysokich zawodników, dopóki nie zauważył, że gdy zawodnicy się z nim oswoili, skuteczność wynosiła około 90 do 95%, a w meczu takiego ćwiczenia po prostu nie ma.

Transcending Basketball wyjaśnia dlaczego, na przykładzie konkretnego zawodnika: kogoś, kto swoje okazje do kończenia akcji ma po zbiórkach w ataku oraz po głębokich podaniach po cutach i rollach, i konsekwentnie je pudłuje. Wysłanie takiego gracza do ćwiczenia Mikana usuwa wszystko, co sprawiało, że te wykończenia były trudne: obrońcę, zmienne położenie piłki, czas i wynik, współpartnerów. Książka nazywa to dekompozycją zadania.

Częścią tej różnicy jest presja czasu. Wyskok do layupu, zbiórki czy bloku trwa ułamki sekundy i następuje w nieprzewidywalnych momentach, zauważa książka. Nikt w meczu nie może przygotować wyskoku tak, jak robi to w kolejce.

Alternatywa, po którą sięgamy najczęściej, to Uśmiech 1 na 1: ćwiczenie Mikana z obrońcą, rozgrywane w seriach, z punktowaniem tylko w półkolu pod koszem, ze zbiórką i kolejną akcją po każdym trafieniu lub pudle. Pełne zasady znajdziesz w naszym przewodniku po podejściu opartym na ograniczeniach, a artykuł George'a Vaza o alternatywach dla ćwiczenia Mikana dodaje kolejne wariacje.

W książce A Constraints-Led Approach to Coaching Basketball Uśmiech 1 na 1 to dwóch zawodników w półkolu pod koszem, bez kozłowania, punkt za każdy kosz, gry po 45 sekund. Jeśli piłka wyskoczy poza uśmiech, gracze za nią biegną i wracają. Następnie książka pokazuje, jak jedna zmiana w grze zmienia to, co robią zawodnicy.

Większości z nas layupa uczono jak reguły: zewnętrzna noga, wewnętrzna noga, kończysz właściwą ręką pod kątem 45 stopni od tablicy. Transcending Basketball wymienia to wśród podstaw, które nadmiernie ograniczają zawodników, obok zasady „zawsze odbijaj się z obu nóg”. Argument książki jest taki, że wykończenie przeciwną ręką i przeciwną nogą jest dla początkującego często bardziej naturalne, bo stanowi kontynuację kroku biegowego, a przy tym może być szybsze od tradycyjnego layupa po tej samej stronie, zostawiając obrońcy mniej czasu na zmianę lub zablokowanie rzutu.

W rozdziale o umiejętnościach Transforming Basketball wskazuje na wykończenia, które trenerzy uwielbiają oglądać, czyli Kyrie'ego Irvinga i Maję Moore kończących akcje pod koszem w kreatywny sposób, i pyta, skąd biorą się takie zagrania. Odpowiada, że ruch samoorganizuje się wokół ciała każdego zawodnika i sytuacji, która jest przed nim, więc żadna pojedyncza technika nie może być właściwa dla wszystkich.

To nie znaczy, że wszystko wolno. To pozycja obrońcy, a nie diagram trenera, decyduje o tym, które wykończenie jest funkcjonalne. Daj zawodnikowi powód, żeby skończyć z jednej nogi, z dwóch, wewnętrzną ręką, ręką wyciągniętą od blokującego, a te rozwiązania pojawią się, zanim ktokolwiek je nazwie.

W pełni aktywny obrońca sprawia, że gra jest zbyt trudna dla początkującego, a pasywny czyni ją zbyt łatwą dla doświadczonego egzekutora. Dostosowuj, ile swobody ma obrońca, aż gra znajdzie się w optymalnym punkcie wyzwania: wystarczająco trudna, by się z niej uczyć, ale nie tak trudna, by kończący nigdy nie zdobył punktu. Transcending Basketball wymienia te ograniczenia, od najbardziej do najmniej zbliżonych do gry: tylko jeden wyskok, tylko dwa kroki, tylko jedna ręka, obrona na żywo, ale z narzutką lub piłką w ręku, może rozpraszać, ale nie blokować ani przechwytywać, może wymusić pudło wyłącznie ustawieniem ciała. Nawet ostatnie z nich zachowuje coś, czego ćwiczenie Mikana nigdy nie ma, zwraca uwagę książka: pozycja obrońcy nadal zmienia sposób wykończenia.

Sterowana gra „Uśmiech” w kończeniu akcji

Kerri Kuzbyt, klinicystka Transforming, która w czasie EP122 kierowała rozwojem zawodników w krajowej federacji Szkocji, ze szczególnym naciskiem na U14 i zawodniczki, stosuje jedno konkretne ograniczenie. W grze Smile Finishing Game, opisanej w artykule George'a Vaza o obronie sterowanej w wykańczaniu akcji, zawodnik w ataku zaczyna z piłką poza „uśmiechem” i ma najwyżej dwa kozły, żeby zdobyć punkty. Obrońca stoi w strefie podkoszowej i nie może skakać ani agresywnie blokować. Zamiast tego trzyma ręce prosto w górze albo trzyma piłkę do koszykówki lub piłkę lekarską nad głową.

Nieruchome ręce spowalniają problem na tyle, że zawodnicy mogą eksperymentować, a jednocześnie tworzą widoczną barierę, którą zawodnicy uczą się omijać. W EP122 Kerri wyjaśniła dlaczego:

Gdy zawodnicy czują się już swobodnie, dodaje obrońcę pomagającego, żeby musieli odczytać kąt, szybkość i odległość obrony, która nadchodzi z pomocą. Element sterujący zostaje usunięty, gdy zawodnik kończący akcję jest na to gotowy.

Oczywistym zarzutem wobec wykańczania 1 na 1 jest liczba zawodników. Na clinicu EP13 jeden z trenerów zapytał o to wprost: jak zająć dwudziestu, trzydziestu nastolatków bez dziesięciu koszy? Alex odpowiedział, prowadząc na miejscu dwie gry, i powiedział, że w każdą z nich można grać z 10 lub 12 zawodnikami na kosz.

Jeśli jesteś skazany na kolejkę do layupów, na rozgrzewkę przed meczem albo na krótki trening, jest proste ulepszenie z EP37: niech zawodnik zbierający piłkę gra w obronie. Alex robił tak ze swoją drużyną z prep school, używając obrońcy sterowanego zamiast obrońcy na żywo. Inna opcja to kilka gier 1 na 1 na bocznych koszach, z obrońcą czekającym w „uśmiechu” i atakiem wchodzącym za każdym razem z innego kąta. Woli mieć trzy gry 1 na 1 działające jednocześnie, z pewnym chaosem, niż zawodników stojących w kolejce.

Prawdziwa wartość gry na wykańczanie akcji, jak Alex powiedział trenerom na EP13, ujawnia się wtedy, gdy projektujesz własne ograniczenia wokół czynnika limitującego konkretnego zawodnika, czyli tego, co aktualnie powstrzymuje go przed skutecznym wykańczaniem. Oto modyfikacje opisane przez niego i naszych klinicystów, dopasowane do problemu, który mają rozwiązywać.

Transforming Basketball dodaje przypadek, który trenerzy często pomijają: doskonały strzelec, który prawie nigdy nie wchodzi pod kosz. Jego rozwiązania w wykańczaniu prawdopodobnie pozostaną ograniczone. Książka proponuje gry w zmniejszonym składzie, w których punktacja skłania takiego zawodnika do odpuszczenia części rzutów za trzy i atakowania obręczy. Z czasem jego wykańczanie się adaptuje, a obrona nie może już po prostu odebrać mu trójki.

Żadna z tych modyfikacji nie wskazuje konkretnego zagrania. W przykładzie ze zwodami Alex wyraźnie podkreślił, że zmiana punktacji ma zachęcać do kreatywnych zachowań, a nie mówić zawodnikowi, żeby użył konkretnego przeciwdziałania.

Wiele dzieci nie potrafi skończyć layupu piłką dla dorosłych na obręczy na wysokości 10 stóp. Zanim sięgniesz po technikę, dostosuj sprzęt: mniejsza, lżejsza piłka, niższy kosz, krótsze boisko. Książka wskazuje na badania JoseAriasa, w których porównano piłkę 440 g, regulaminową piłkę 485 g i piłkę 540 g w grach młodzieżowych.

Praca Kerri w klinice we Francji, omawiana w EP122, pokazuje takie samo myślenie przy bardzo młodych zawodnikach. Zamiast „odbij z dwóch nóg” czy „wewnętrzna ręka, zewnętrzna ręka” zamienia ona intencję w zabawę: skocz jak najdalej, uderz piłką w podłogę. Pracę nóg zostawia zawodnikowi. Artykuł George'a Vaza o nauce lay-upów w grach na żywo oraz nasz poradnik trenowania młodzieży w koszykówce zawierają więcej dla początkujących.

Rozdział o początkujących w A Constraints-Led Approach to Coaching Basketball opisuje całą serię ćwiczeń kończenia akcji z obroną. Obrońca trzyma piłkę w obu rękach, nie może używać rąk, używa jednej ręki, nie może skakać albo ma jeden skok, a starty zmieniają miejsce na boisku, więc różnorodności nadal jest sporo. Jedna z gier:

Zwracaj też uwagę na zawodnika dojrzewającego wcześniej. Transforming Basketball zauważa, że w młodszym wieku najwięksi zawodnicy często dominują, wykorzystując swoją posturę, żeby dostać się w łatwe miejsca do zdobywania punktów. Kiedy pozostali ich fizycznie dogonią, mogą nie mieć rozwiązań do kończenia akcji przeciwko zawodnikom podobnej wielkości. Wysocy zawodnicy, którzy dłużej pokazują swoje umiejętności, również potrzebują kontaktu z piłką. Książka sugeruje, żeby dopilnować, by oddawali co najmniej trzy lub cztery rzuty w każdej kwarcie.

Od zasady „zawsze dodawaj obrońcę” jest jeden wyjątek. Uczenie różnicowe, w którym zawodnik świadomie za każdym razem wykonuje ruch inaczej, można prowadzić samemu i nie ma ono wyglądać jak gra. W EP61 niemiecki zawodowiec Niklas Geske opisał, że swoje treningi zaczyna właśnie tak: zwykłe lay-upy, potem ta sama ręka i ta sama noga, potem zmiana rytmu, pracy nóg i rotacji, floatery, wysokie wykończenia z tablicy, wykończenia, w których piłka uderza w tablicę bardzo późno, zawieszenia w powietrzu. Nasz poradnik rozwoju rzutu wyjaśnia tę metodę. Stosuj ją obok gier z kończeniem akcji na żywo, nigdy zamiast nich.