Schietontwikkeling in basketbal

Toen Alex Sarama begon te coachen met de Constraints-Led Approach, was schieten het ene gebied dat hij met rust liet. Hij zag dat de aanpak overal elders werkte. Hij kon zich schiettraining alleen niet voorstellen zonder de traditionele drills.

Een paar jaar later, na zijn seizoenen aan College Prep in Italië, noemde hij schieten het gebied waarin hij waarschijnlijk het meeste vertrouwen had. In EP10 beschreef hij een speler die het seizoen ervoor met 19% van achter de boog was aangekomen en binnen een jaar een schutter van 38% werd. Hij was voorzichtig om dat niet alleen aan training toe te schrijven en zei dat het vakgebied veel meer onderzoek nodig heeft. Maar de schiettraining van dat team zag er totaal anders uit dan een rij voor de warming-up voor de wedstrijd. Zo coachen wij schieten bij Transforming Basketball.

Zet de beste schutters die het spel heeft voortgebracht op een rij en kijk naar het bevroren moment vlak voor de release. Transcending Basketball doet precies dit met Steph Curry, Ray Allen, Reggie Miller en James Harden. De elleboogshoek verschilt. Net als waar de schiethand onder de bal zit, waar de bal boven het hoofd zit, wat de geleidehand doet en hoeveel schouder en pols buigen. Elk van hen lost het probleem anders op, omdat elk lichaam anders is: lengte, spanwijdte, handgrootte, gewrichtsbeweeglijkheid, kracht, zelfs welk oog dominant is.

Hieronder ligt een ouder idee. Een eeuw geleden bestudeerde de Russische wetenschapper Nikolai Bernstein smeden, in de verwachting dat de besten dezelfde slag zouden herhalen. Hij ontdekte dat de experts meer variatie lieten zien dan de beginners. Alex gebruikt het verhaal om te laten zien dat het fysiek onmogelijk is om hetzelfde schot te herhalen, dus het doel is dezelfde uitkomst (een bal die met genoeg boog en de juiste hoek in de ring komt), elke keer op een iets andere manier bereikt. Bernstein noemde dat repetition without repetition, en ons artikel over repetition without repetition gaat er dieper op in.

Wij gebruiken geen form shooting. Gevraagd in EP10 of form shooting kon bestaan binnen een Constraints-Led Approach, was Alex' antwoord “een categorisch nee”. Form shooting gebeurt zo dicht bij de basket dat het een andere beweging is dan een springschot in de wedstrijd, er is geen verdediger om te lezen, en de coaching die erbij hoort (elleboog in, houd de follow-through vast) richt de aandacht van de speler op zijn lichaam. Het variabeler maken helpt een beetje, maar in zijn woorden blijft het form shooting, nog steeds gecorrigeerd aan een geïdealiseerd model.

In een wedstrijd begint het schot voordat de bal iemands handen verlaat. Transcending Basketball beschrijft het eerst als een beslissing: de schutter leest of het schot er is en organiseert zichzelf dan om het op tijd weg te krijgen tegen de closeout. Schoten komen nooit vanaf dezelfde plek, na dezelfde pass, van een coach die op dezelfde plek staat. Spot shooting is herhaling na herhaling, hetzelfde schot vanaf dezelfde plek, en haalt bijna dat alles weg.

Een verdediger toevoegen is alleen niet genoeg. Kijk naar een typische warming-up voor de wedstrijd en je ziet een coach of teamgenoot met een hand zwaaien voor de schutter. Het boek stelt dat dit meer kwaad dan goed kan doen:

Niet elk schot in de training heeft een zware contest nodig. Maar een echte closeout over een echte afstand lijkt veel meer op de wedstrijd dan een passieve hand of helemaal geen verdediger, en zelfs een helemaal vrij schot heeft een klok: de verdediger is altijd aan het herstellen. Ook afstand verandert het schot. Het werk van Miller en Bartlett over de kinematica van het springschot, waarop het boek put, liet zien dat de schutter bij langere schoten meer balsnelheid moet genereren bij de release.

Een speler die betere schoten neemt, wordt een betere schutter, nog voordat er iets aan zijn beweging verandert. Alex maakt dit punt in EP10: de beslissing om te schieten telt net zo zwaar als het schot, en de enige plek om die beslissing te oefenen is een spel met een verdediger erin. Wat vrij is, is individueel. Steph Currys vrije schot is niet hetzelfde als dat van een rolspeler.

We geven spelers twee stukken gedeelde taal. De eerste is ROB: ligt het schot binnen mijn bereik (range), ben ik vrij (open), sta ik in balans (balanced)? De tweede is het medaillesysteem uit Alex' artikel over het coachen van schotselectie. Gouden-medaille-schoten zijn vrije worpen en afwerkingen in de smile (de restricted area). Zilveren medailles zijn catch-and-shoot-driepunters, vooral vanuit de hoeken. Bronzen medailles zijn driepunters uit de dribbel en schoten in de bucket die niet bij de ring liggen. De eenvoudigste manier om schotselectie te vormen is te beperken welke medailles tellen in je Small-Sided Games en scrimmages, bijvoorbeeld lange stukken training waarin alleen gouden en zilveren medaille-schoten scoren.

ROB is persoonlijk: een jongere speler die van verder kan schieten heeft een groter bereik dan een teamgenoot die dat niet kan, daarom zegt het Routledge-boek dat een ROB-schot voor elke speler anders zal zijn. Het verklaart ook waarom je de beslissing niet kunt leren in een spot-shooting-rij, waar niemand ooit een closeout loopt:

Spelers willen hun herhalingen, en een spel waarin ze in vijf minuten twee keer schieten, houdt ze niet vast. Alex' aanpak in EP10 is een mix: enkele live spelen gebouwd voor een groot volume gevarieerde schoten, en enkele waarin schieten de bedoeling is maar spelers nog steeds kunnen drijven of de extra pass kunnen geven als de verdediging het schot wegneemt. Hij leunt op 1-tegen-1, 1-tegen-1 plus 1, 2-tegen-1 en wat 2-tegen-2 en twee-bal 3-tegen-3. Hieronder staan vijf van zijn spelen, in de vorm waarin hij ze beschreef, plus één uit zijn eerste boek.

Het zesde spel komt uit hoofdstuk 8 van Transforming Basketball (2024), waar Alex de activiteiten uiteenzet die hij gebruikt. Het doel is één speler de soorten schoten te geven die Steph Curry moet vinden: uit de catch, uit de dribbel, uit picks, gets en dribble hand-offs, vanaf verschillende plekken met verschillende snelheden. Schieten is de nadruk, maar de aanval mag nog steeds drijven, en de verdediger moet de screens navigeren in het besef dat er geen hulp achter hem staat.

Live spelen leren een speler wanneer hij moet schieten, maar schotselectie is niet altijd de rate limiter (datgene wat een vaardigheid tegenhoudt). Een speler kan het spel goed lezen en toch slecht schieten, of op een plateau zitten waar hij niet af komt. Voor die spelers voegt Alex een tweede methode toe, differential learning (DL), die hij tegenover coaches beschrijft als variatie op steroïden.

Differential learning werd ontwikkeld door de Duitse sportwetenschapper Wolfgang Schöllhorn. De speler schiet bij elke herhaling op een andere manier: andere standen, bogen, releasesnelheden, landingsposities, ballen en ondergronden. Er is geen correctie, omdat er geen juist antwoord wordt gezocht. Het doel is een schot dat vast is komen te zitten los te maken, niet een wedstrijdschot te reproduceren. Dat vergroot de oplossingsruimte van de speler (de bandbreedte aan manieren waarop hij kan bewegen om een schot weg te krijgen), en hij neemt die mee terug naar de live spelen.

Transcending Basketball biedt deze aan als startpunten en vraagt coaches om er voor hun eigen spelers meer te bedenken:

• Schiet elke keer vanuit een andere stand.
• Schiet bij elk schot met een andere boog.
• Doe elke keer een andere beweging vóór het schot.
• Schiet op verschillende snelheden, van zo langzaam mogelijk tot zo snel mogelijk.
• Schiet om de hand van een partner heen zonder hem aan te raken.

In EP61 beschreef Alex het werk met een G League-speler in Portland: bij elke herhaling wisselden een WNBA-bal, een reglementaire NBA-bal en een oversized bal, hij bewoog tussen vier baskets en passes werden tegen de muren gegooid zodat de catch vanuit vreemde hoeken kwam. In dezelfde aflevering zei de Duitse prof Niklas Geske dat hij na 30 of 40 repetitieve schoten zijn focus begint te verliezen en dat het veranderen van elk schot hem veel langer geconcentreerd houdt. Francesco Nanni, een coach in het Italiaanse profbasketbal, vat samen hoe hij het gebruikt:

Twee kanttekeningen. Ten eerste vult DL de live spelen aan; het vervangt ze niet. Schöllhorn zelf ziet DL als een zelfstandige methode en is het oneens met de CLA, wat Alex in EP10 erkent, maar onze visie is dat de twee het best samen werken. Ten tweede start Alex een nieuwe speler niet met extreme DL. Live spelen zijn de makkelijkere instap, en de vreemdere oefeningen komen zodra de speler begrijpt waarom. Nanni maakt een vergelijkbaar punt over ervaren profs met vaste routines op wedstrijddag: vijf minuten DL zijn het misschien niet waard om een routine te verstoren die voor hen werkt.

Ons artikel over differential learning toepassen op schieten heeft meer voorbeelden en stelt DL voor bij warming-ups en lichtere dagen.

De meeste feedback bij het schieten gaat over lichaamsdelen: krijg je benen onder je, trek de elleboog in, houd de follow-through vast. Het boek stelt dat dit soort interne focus de zelforganisatie van de schutter verstoort, en verwijst naar het onderzoek van Gabriele Wulf over aandacht. Het alternatief dat we het meest gebruiken is de BRAD, kort voor back rim and down: een raak schot dat precies in het midden de achterkant van de ring raakt en erdoor valt. De term komt van Noah Basketball, en Sefu Bernard, die het boek introduceert als assistent-coach en director of learning and development bij de Portland Fire, legt hem uit in een gastsectie van Transcending Basketball. Omdat schoten de ring onder een hoek benaderen, is het grootste doel niet het midden van de ring.

BRADs geven de speler feedback die niet van een coach afhangt. Als een BRAD recht terugkomt, was hij zuiver. Als hij naar achteren en naar rechts terugkaatst, was het schot een beetje te ver links. Als hij naar achteren en naar links terugkaatst, was het een beetje te ver rechts. Om ze waarde te geven, tel je in een schietspel alleen BRADs of geef je ze extra punten.

Naast BRADs gelooft Alex niet in een lijst van externe cues die voor iedereen past. Een cue moet bij de speler passen en ruimte laten om de eigen oplossing te vinden. Voor een speler die moeite heeft kracht te genereren kan “schiet als een veer” helpen, zoals hij uitlegt in welke externe cues optimaal zijn voor schutters. Een cue die de bal naar één ideale lospositie probeert te sturen, mist het doel.

Als je schietworkouts treffers opleveren met een heel hoog percentage, is de activiteit te makkelijk en zit hij onder het optimal challenge point. Het boek stelt een plafond:

Registreer in plaats daarvan schoten uit 1-tegen-1, 2-tegen-1, 2-tegen-2 en 3-tegen-3, gesplitst per situatie (spot-ups, pick and rolls, off-ball screens), en vergelijk ze met wedstrijddata. Noteer missers per type (links, rechts, kort, lang) en het aandeel treffers dat BRADs waren. In EP10 stelt Alex ook vragen bij hoe schiettechnologie wordt gebruikt: de tools kunnen helpen, maar feedback na elke afzonderlijke herhaling riskeert spelers ervan afhankelijk te maken.