W kwietniu 2023 roku Kareem Kalil i ja poprowadziliśmy serię klinik dla zawodników i warsztatów dla trenerów w Bejrucie w Libanie. Ten wyjazd dał mi świetną okazję, żeby przetestować kilka nowych pomysłów, a także przedstawić CLA libańskim trenerom koszykówki. Obok Litwy i Filipin Liban jest jednym z niewielu krajów na świecie, w których koszykówka jest sportem narodowym numer jeden. Praca z zawodnikami i trenerami, którzy byli tak pasjonaci i entuzjastycznie przyjęli idee, którymi się dzieliłem, była niezwykle satysfakcjonująca.
Jak środowisko kształtuje grę
Chciałem zacząć ten wpis od przyjrzenia się formom życia (forms of life) i temu, jak łączą się one z moim doświadczeniem w Libanie. Formy życia to czynniki, które mogą wyjaśniać, w jaki sposób zawodnicy grają w danym sporcie, także w koszykówce. Rothwell, Davids i Stone zaproponowali, że formy życia opierają się na „specyficznych uwarunkowaniach społeczno-kulturowych, ekonomicznych i historycznych, które ukształtowały rozwój wyników w danym sporcie i aktywności fizycznej”. Formy życia to rodzaj ograniczenia środowiskowego, które może kształtować sposób gry zawodników w koszykówkę, wpływając na nią pozytywnie lub negatywnie. Świetną pracę w tym obszarze wykonał James Vaughan (zobacz jego badania tutaj: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34305709/).
Zacznijmy od czynników geograficznych, historycznych i kulturowych. Topografia Libanu jest wyjątkowa. Większość libańskich miast leży na wybrzeżu, a pasma górskie znajdują się na wschodzie. To jeden z niewielu krajów na świecie, w którym rano możesz jeździć na nartach, a po 45 minutach jazdy leżeć na plaży! Wyjątkowy krajobraz Libanu sprawił, że jest to jeden z najdłużej zamieszkanych krajów świata. Różne grupy religijne znalazły w Libanie swój dom dzięki ochronie, jaką dawały górskie tereny. Dlatego dziś Liban uznaje 18 różnych wspólnot religijnych. Religia odgrywa ogromną rolę w libańskiej kulturze, społeczeństwie, polityce i systemie prawnym, a reprezentacja w parlamencie jest rozdzielana według tych grup religijnych. Ale co to wszystko oznacza w praktyce?
Różni zawodnicy, różne rozwiązania
Dwa obozy dla zawodników dzieliło w Bejrucie tylko 25 minut, ale style gry i zachowania zawodników, w tym samym wieku, były zupełnie inne. Jedna klinika odbywała się w dzielnicy chrześcijańskiej, a druga w muzułmańskiej. Bardzo ciekawie było obserwować różnice w stylach gry i w tym, jak zawodnicy wyrażali się na obu klinikach. Zawsze stosuję różne ćwiczenia, żeby było ciekawie, ale jedno powtórzyłem na obu obozach: było to 3 na 2 na pół boiska w formie dominoes bursts...
💡3-on-2 Bursts 👉 7 sekund, żeby atak znalazł rzut o wysokiej wartości. Obrona rotuje zmianami, zmiana po 1 minucie. 🏀 Promuje decyzje w 0 sekund, 1 nie obroni 2, a podłoga to lawa. pic.twitter.com/Oit1rrKPN1 Alex Sarama (@AlexJSarama) 11 lipca 2022
Na obu klinikach pojawiły się zupełnie różne zachowania. Na jednej zawodnicy byli bardziej wymykający się i kreatywni w 3 na 2, jeśli chodzi o wykorzystanie przewagi. W drugiej grupie zawodnicy byli niezwykle fizyczni, rzucali swoimi ciałami po boisku i nieustannie atakowali kosz.
Darmowy materiał
21 SSGs na Twój kolejny trening.
Darmowy PDF z Small-Sided Games, które możesz poprowadzić od razu. Praktyczne pierwsze spotkanie z tym podejściem.
Dostosowywanie ograniczeń
Zrozumienie zachowań, które pojawiały się przed moimi oczami, pozwalało mi odpowiednio modyfikować ćwiczenie. Z grupą, która zadowalała się grą w dominoes z kilkoma podaniami bez zdecydowanej intencji zdobycia punktów, zmieniłem ograniczenia i skróciłem zegar 24 sekund. To zmusiło ich do bardziej zdecydowanego wykorzystywania przewagi. Z kolei zawodnicy z drugiej grupy byli tak fizyczni i agresywni, że czegoś takiego jeszcze nie widziałem! Nie bali się rzucać na parkiet ani wpadać w przeciwnika, żeby skończyć pod koszem lub zebrać piłkę. Tej grupie zwróciłem uwagę na znaczenie szukania rzutów ROB (range, open, balance). To zmieniło ich intencje w ćwiczeniu: zaczęli próbować wykorzystać przewagę, żeby znaleźć otwarty rzut, zamiast lekkomyślnie używać fizyczności i wymuszać rzuty o niższej wartości.
Żeby to wzmocnić, celowo zmanipulowałem ograniczenia, wprowadzając system punktów, który mocno deprecjonował rzuty z silnym kryciem. Dzięki temu zawodnicy samoorganizowali się w nowe rozwiązania zamiast uciekać się do wykończeń 1 na 2 pod koszem. W grupie grającej niezwykle fizycznie większość zawodników przestrzegała Ramadanu. Robiłem częstsze krótkie przerwy niż przy pracy z drugą grupą, ale mogę śmiało powiedzieć, że nigdy nie pracowałem z grupą zawodników, którzy byliby bardziej zdecydowani uczyć się przez czysty wysiłek i siłę woli w każdej Small-Sided Game. Nawet przy SSG o niższej intensywności, takich jak rzuty 2 na 1, liczył się każdy punkt! Podczas obozu było mnóstwo narzekań na moje fatalne sędziowanie, bo tak bardzo im zależało! Bardzo ciekawe jest zdawanie sobie sprawy z form życia i tego, jak kształtują one sposób, w jaki zawodnicy się wyrażają. To kolejny dowód na to, dlaczego uniwersalne podejścia do trenowania są tak ograniczone.
Kareem Kalil dołączył do mnie, żeby poprowadzić dwa obozy i jedną klinikę trenerską. Droga Kareema jest wyjątkowa, bo z CLA zetknął się w pełni po raz pierwszy w czerwcu 2022 roku, kiedy zaprosił mnie do Denver w stanie Kolorado, żebym poprowadził obóz dla jego drużyny licealnej. Tak bardzo zaintrygowało go to, co zobaczył, że mocno zainwestował w swoją naukę i rozwój. Przyjechał do Włoch, żeby trenować razem ze mną w College Prep w sezonie 2022-23. Po zaledwie roku niesamowicie jest zobaczyć, jak skutecznie Kareem wykorzystuje CLA. Podczas jednego z obozów mieliśmy bardzo dużo uczestników. Dla trenerów próbujących skutecznie wdrożyć CLA bywa to czasem barierą. Rozwiązanie jest jednak bardzo proste. W rozgrzewkowej grze w podania z linii bocznej na linię boczną (pass touchdown) graliśmy trzema piłkami zamiast jedną, żeby zapewnić więcej kontaktów z piłką. Potem przeszliśmy do 1 na 1 z przewagą. W tradycyjnym podejściu traci się mnóstwo czasu, bo trenerzy ustawiają zawodników w kolejkach, tłumaczą rotacje i mówią, co chcą zobaczyć. Nasze wyjaśnienie gry 1 na 1 zajęło około 15 sekund. Po prostu powiedzieliśmy zawodnikom, żeby wchodzili do kosza, gdy tylko zobaczą wolną przestrzeń.
Alex i Kareem poprowadzili warsztaty dla trenerów z całego Libanu.
Praca z trenerami
Po stronie rozwoju trenerów spędziliśmy z nimi cztery godziny w ciągu dwóch dni. Czasami pomysły, którymi dzielimy się w Transforming Basketball, spotykają się z paraliżującym oporem w imię utrzymania status quo. Nie w Libanie: prowadziliśmy dogłębne i złożone rozmowy, ale trenerzy byli przez cały czas otwarci i progresywni. Dobrze się bawiliśmy, łącząc rzeczy, które zaobserwowaliśmy w libańskim społeczeństwie, ze współczesnymi koncepcjami nabywania umiejętności. Na przykład chaotyczny, ale funkcjonalny sposób jazdy w Libanie posłużył nam do rozmowy o affordance landscapes i znaczeniu reprezentatywnych środowisk uczenia się! W końcu jazda slalomem między pachołkami na szkolnym placu egzaminacyjnym niewiele by się przydała w Bejrucie! Środowisko jazdy było takie jak gra w koszykówkę: dynamiczne, nieprzewidywalne i ciągle zmienne.
Ostatniego dnia wyjazdu gospodarze zafundowali mi kolejny świetny lunch z owocami morza na jednej z najlepszych plaż w Bejrucie. Podczas jedzenia obserwowałem starszych libańskich rybaków łowiących w porcie. Komuś, kto nie wie nic o rybołówstwie, ich metoda mogła wydać się absurdalna. Zarzucali duże sieci w porcie, jednocześnie wrzucając wielkie głazy w otoczony siecią obszar. W tym samym czasie pływali i pluskali się w tym miejscu, robiąc mnóstwo hałasu. Ich podejście przyciągnęło uwagę wielu gapiów. Choć inni patrzyli z rozbawieniem, ich metoda była w rzeczywistości bardzo logiczna: chodziło o to, by wystraszyć ryby i skierować je (w procesie samoorganizacji!) do sieci.
Tak jak rybaków, wielu uważa współczesne idee trenerskie za „głupie” i „radykalne”. Moim zdaniem jest dokładnie odwrotnie. To, co dla wielu wydaje się śmieszne, ma pełny sens, gdy pomyślisz o złożoności ludzkiego ruchu. Jak powiedział Carl Woods, to (tradycyjne) podejście bez podstaw naukowych powinno być uznawane za radykalne! Mimo wszystkich wysiłków rybaków i 30 minut ciężkiej pracy zobaczyłem w ich sieciach tylko cztery ryby. Potem spróbowali jeszcze raz i złowili chyba więcej. Tak właśnie wygląda trenowanie: to proces skrajnie nieprzewidywalny i wysoce nieliniowy. Czasem osiągniemy świetne wyniki, a czasem nie. Ale musimy się tego trzymać!
Ostatecznie nie możemy używać liniowych metod trenowania wobec ludzi w sporcie zespołowym takim jak koszykówka, który jest tak z natury złożony. Nawet jeśli te idee nie są jeszcze (póki co) szeroko rozpowszechnione w NBA, EuroLeague i WNBA, czasy się zmieniają. Napędzanie tej zmiany to powód, dla którego istniejemy w Transforming Basketball!
Trenerzy, którzy chcą poznać idee z tych klinik, mogą zacząć od naszego przewodnika po Constraints-Led Approach.
Rozwijaj dalej swój coaching.
Połącz te pomysły z Success Pathway, biblioteką filmów z ćwiczeniami, społecznością trenerów i comiesięcznymi sesjami na żywo.
Poznaj Membership
