Conceptual Offense

In EP7 van de podcast beschreef Alex Sarama iets wat hij op clinics over de hele wereld ziet. Hij zet een advantage game op, een 3-on-2, en de spelers beginnen te passen en te snijden. Bij één training deden de coaches langs de lijn mee en riepen “pass and cut, pass and cut” naar spelers die al een numeriek overwicht hadden.

Dat is het probleem dat een conceptual offense moet oplossen. Spelers leren een voordeel te creëren, te voorkomen dat de verdediging terugkeert naar neutraal en af te sluiten met een goed schot, en ze lezen de coverage van de verdediging om te bepalen wat er daarna komt.

De woordenlijst van Transcending Basketball definieert het als een aanval met een basisstructuur, opgebouwd uit een combinatie van tempo, samenhangende spacing templates, triggers en coverage solutions. Die structuur is er zodat spelers zelf voordelen kunnen creëren en uitbouwen.

Transforming Basketball vat het uitgangspunt samen als spelers helpen ontdekken “hoe je speelt, niet wat je speelt”. Het hoofdstuk over speelprincipes bouwt de aanval op uit vier elementen, en de stappen hieronder volgen ze: transition en spacing, triggers, coverage solutions, en dominoes met shot selection. Elk element is een vraag die de staf voor het eigen team beantwoordt. Wat is onze intentie zodra we de bal winnen? In welke triggers stromen we door als transition niets oplevert? Welke coverage solutions starten dominoes? Welke schoten waarderen we?

Wat vertelt een speler dan wat hij hierna moet doen? Bij een pass-and-cut-patroon zegt de pass de speler dat hij moet snijden, en dezelfde beweging gebeurt of die nu helpt of niet. Bij een conceptual offense handelen spelers naar de affordances die de verdediging geeft. Een affordance is een mogelijkheid tot handelen, en die kan in een fractie van een seconde verschijnen en verdwijnen. Een cut kan een verdediger straffen die een opening laat, en ruimte vasthouden kan een teamgenoot ruimte geven om te driven.

Het boek vergelijkt patroonaanvallen met de Harvard gorilla-test, waarbij kijkers die de passes tellen tussen spelers in witte shirts vaak een persoon in een gorillakostuum missen die midden door het beeld loopt. Spelers die druk bezig zijn een patroon na te spelen, kunnen de verdediger missen die zijn teamgenoot zojuist heeft vrijgelaten.

George Vaz' vergelijking read and react vs conceptual offense gaat in op de details, en Alex' review van de read and react voor jeugdbasketbal is de langere versie van zijn betoog.

Je voert niet alle acties in één keer in. Begin met shot selection, dominoes en één trigger die bij je spelers past, en bouw vanaf daar verder. In deze volgorde zouden wij het opbouwen.

1. Bepaal welke schoten je wilt creëren

Elke dominosequentie moet eindigen met een goed schot, dus bepaal dat eerst. Gebruik Mike MacKays ROB: in range, open and balanced (binnen bereik, vrij en in balans). Of gebruik medailles: goud is een afronding bij de ring of een vrije worp, zilver is een catch-and-shoot-driepunter, brons is een twee die niet bij de ring valt of een driepunter uit de dribbel. Geef voorrang aan afrondingen bij de ring en vrije catch-and-shoot-schoten binnen het bereik van elke speler. Voor jongere spelers kan dat een kortere worp zijn in plaats van een driepunter.

In EP30 noemde Alex de medailles een zeer invloedrijke task constraint. Toen zijn spelers wisten dat ze niet konden uitwijken met een floater of een schot van middellange afstand, werden ze veel beter in het vinden van wegen naar de ring, en hun driepuntsschieten verbeterde omdat het programma het waardeerde. Ons artikel over shot selection gaat hier dieper op in.

Transforming Basketball maakt het duidelijk met een race naar 100 punten. Een speler die middellange tweepunters schiet met een efficiënte 50% heeft 50 schoten nodig. Een speler die driepunters schiet met een matige 30% heeft er 33 nodig. Voor jeugdteams beveelt het boek Zico Coronels iPhone-winkelanalogie aan vóór de eerste training: je bent 24 seconden in de winkel, het personeel geeft je steeds een andere telefoon, van een gebarsten iPhone 5 tot de nieuwste Pro Max, en elke keer kun je hem teruggeven of weggaan. Welke telefoons wil je? Het gesprek daarna rangschikt de schoten van het team, met vrije worpen, vrije layups en catch-and-shoot-hoekdriepunters bovenaan en de zwaar verdedigde floater onderaan bij de telefoon met het gebarsten scherm.

2. Speel met een voordeel: dominoes

Een voordeel kan een 2-on-1 zijn, een verdediger die terugkomt na een closeout of een matchup die je speler kan aanvallen. Spelen met dat voordeel noemen wij dominoes, een analogie die Transcending Basketball toeschrijft aan Ross McMains. Drie principes houden het voordeel in leven:

• Zero seconds. Schiet, geef een pass of drive voordat de verdediging herstelt. Wie de bal vasthoudt, geeft de verdedigers tijd om terug te keren naar neutraal.
• 1 can't guard 2. Zoek ruimte waar één verdediger niet jou en een teamgenoot tegelijk kan dekken. Dat kan een drift, lift of cut zijn.
• The floor is lava. Ga na een drive of cut snel terug naar de ruimte, zodat een teamgenoot de verf kan aanvallen.

Als een drive hulp trekt, geven de spelers zonder bal de baldrager opties. Bij een drive door het midden kan de speler in de hoek achter de hulp langs naar de basket snijden (de corner cut). Tegen zware hulp bij de nail schuift een teamgenoot naar de vrijgekomen hoek (de cut and slide), en de baldrager kan afronden, de snijder vinden of naar de hoek passen. Dit zijn opties die gebaseerd zijn op spacing templates en de sterke punten van je spelers, geen automatismen.

Spelers hoeven deze termen niet te leren voordat ze spelen. Transforming Basketball stelt voor het gedrag te laten ontstaan in een advantage game zoals 3-on-2 Dominoes Bursts, en daarna met vragen of video te benoemen wat werkte in de taal van de drie principes. Het wijst er ook op dat de beste dominoes-possession niet altijd een lange keten van extra passes is. Eén pass die leidt tot een schot van hoge waarde telt even zwaar.

3. Zoek het voordeel voordat de verdediging staat

De makkelijkste plek om een voordeel te vinden is transition, en daarom wil Alex dat jeugdteams snel spelen. Na een rebound kan de speler met de bal pushen of vooruit passen. Teamgenoten sprinten om ruimte te maken voor de volgende beslissing. Een hoek en de wing aan dezelfde kant bezetten creëert een two side: twee ontvangers waar de verdediging rekening mee moet houden. Als de verdediging naar de bal toe zakt, kan een skip naar die two side dominoes starten. Komt er geen voordeel, stroom dan vanaf waar de spelers aankomen door in een trigger. Je hoeft niet te stoppen en iedereen naar een vaste beginpositie te sturen.

4. Geen voordeel? Gebruik een trigger

Een trigger is een actie die de eerste dominosteen laat vallen. Begin met acties die bij je spelers passen en ontwikkel daarna coverage solutions voor de manier waarop de verdediging ze dekt.

• 1-on-1. Zorg voor spacing en val een matchup aan. Dit kan de belangrijkste trigger zijn voor een U12-team.
• Pick and roll. De actie levert tegen verschillende coverages verschillende kansen op. Een pocket pass tegen een show kan een 4-on-3 creëren.
• Get of handoff. Pass naar een teamgenoot en volg je pass in een handoff. Een keep of een pitch-and-slip geeft de aanval andere manieren om aan te vallen.

Laat triggers lopen vanuit bekende spacings, zodat iedereen weet waar hij uitkomt. Transforming gebruikt vier pick-and-roll-spacings (rub, side, clear en angle), uitgelegd in de pick-and-roll-spacings die elke coach moet kennen. In Alex' artikel over het introduceren van triggers beveelt hij eenlettergrepige namen aan (“get”, “rub”, “side”, “wide”) en een regel: als de aanval in de halve court neutraal is, heeft ze drie seconden om een trigger te lopen, anders is het een turnover. Hij pleit ook voor minder triggers, maar dan diep uitgewerkt:

5. Geef spelers een antwoord op elke coverage

Spelers moeten ook de coverage lezen, dus hoe de verdediging de trigger dekt. Enkele basale pick-and-roll-coverages zijn drop, under, down, switch, show en blitz, en de aanval moet voor elk een antwoord hebben, met duidelijk gedefinieerde coverage solutions. Drie voorbeelden:

• Reject. Als de verdediging de kant van de pick afsluit en aan de andere kant een pad opent, kan de ballenhandler de screen weigeren en aanvallen. De speler handelt naar een affordance, hij weigert niet op commando.
• Short roll. Tegen een show of blitz kan de screener een ontvanger achter de twee verdedigers worden. De volgende beslissing hangt af van waar de hulp vandaan komt.
• Read the tag. Als een verdediger zonder bal helpt op de roller, komt een teamgenoot vrij. Zonder die hulp kan de pass naar de roller open zijn.

Dit zijn mogelijkheden, geen regels, en Transcending Basketball waarschuwt ervoor coverage solutions om te vormen tot een “als X, dan Y”-systeem, omdat geen twee possessions tegen dezelfde coverage ooit gelijk zijn. George Vaz maakt hetzelfde punt vanaf de andere kant: welke triggers je kiest, doet er minder toe dan hoe goed je team de coverage solutions eruit kent. De volledige uitleg, coverage voor coverage, staat in onze pick-and-roll-gids.

6. Gebruik sets, maar gebruik ze goed

Een conceptual offense kan nog steeds sets gebruiken. In EP169 zei Alex dat er een misvatting bestaat dat sets slecht zijn. Ze passen binnen een conceptual offense bij dode ballen en rustigere momenten, want je moet nog steeds een halve-court-verdediging openbreken. Wat verandert, is hoe ze worden gelopen.

Sets gaan mis wanneer een team ze alleen loopt om bij het einde te komen. Als spelers de vroege acties niet serieus bedreigen, respecteert de verdediging ze niet, en komt de play bij de laatste optie aan terwijl de klok afloopt. In EP30 zei Alex dat hij tegen spelers zegt: “Ik wil niet dat jullie de play lopen. Ik wil dat jullie affordances vinden om van het script af te wijken.” Als er niets voor de hand ligt, gaan ze door naar het volgende deel van de set en beslissen ze opnieuw.

Zico Coronel legde in EP51 uit waarom hij wacht. Bij een van zijn profteams voerde hij pas bij de 21e teamtraining een set in. De eerste live rep van een vrij complexe set leidde tot middle pick and roll tegen een show, een short roll en een cut-and-slide-layup, omdat de spelers toen al wisten hoe ze middle pick and roll moesten spelen. De set leerde ze alleen het patroon dat ze daar had gebracht. Christophe Ney's artikel over het introduceren van conceptual offense beschrijft dezelfde verschuiving op semiprofniveau: sets werden quick hitters en een weg naar triggers, en hij stopte met obsessief zoeken naar de perfecte entry.

Een conceptual offense leer je niet met 5-on-0-walk-throughs. Spelers leren het in Small-Sided Games tegen een live verdediging, met constraints die de speelprincipes laten tellen.

Dat spel en de spelen hieronder komen uit EP158, een soloaflevering over het invoeren van een conceptual offense. Een paar andere constraints daaruit:

• Twee kansen om dominoes te creëren. Met een limiet van vier dribbels om een voordeel te creëren, geef je de aanval twee pogingen. Start de tweede geen dominoes, dan is het een turnover. Zo voorkom je dat spelers vier keer dribbelen en doorpassen alleen omdat de regel dat zegt.
• Dominoes verliezen is een turnover. Als de aanval een voordeel heeft en het verliest, gaat de bal over.
• Een tijdslimiet in plaats van dribbels. Als je niet wilt dat spelers dribbels tellen, geef ze dan drie seconden om dominoes te creëren of de bal door te spelen.
• Bezet de dunker-positie bij een solo. In een 3-on-3 of 4-on-4 waarin de belangrijkste trigger 1-on-1 is, moet de dunker-positie aan de zwakke kant worden bezet wanneer een speler aanvalt, anders is het een turnover.

Voor teams die vastzitten in oude gewoontes is Alex' oplossing in EP7 om pass and cut een turnover te maken. Hij is duidelijk dat een backdoor cut of een ghost cut een goede oplossing is. Wat hij verbiedt, is de gescripte versie, waarbij spelers meestal passen en snijden omdat het patroon dat zegt. Het kan een paar trainingen duren voordat spelers het snappen.

Overstappen van een patroonaanval is eerst rommelig. EP158 beschrijft de gebruikelijke reacties: spelers voelen zich verloren, ouders vinden de training onoverzichtelijk, en iedereen langs de lijn wil meer structuur omdat structuur veilig lijkt. De suggesties uit de aflevering:

• Wees vanaf het begin transparant. Geef spelers en ouders een korte presentatie over hoe het team gaat trainen, hoe dat eruitziet en waarom, inclusief het onderzoek achter de constraints-led approach.
• Kom mensen halverwege tegemoet. Gebruik het MAYA-principe (most advanced, yet acceptable, dus het meest geavanceerde dat nog acceptabel is). Een lid van de Transforming-community startte elke possession met een set. Zodra de set uiteenviel, speelden de spelers dominoes, en als ze het voordeel verloren, startten ze opnieuw met een trigger vanuit de spacings van het team.

Als het systeem uiteindelijk een beetje onzuiver is, is dat prima. Je principes zijn wat telt. Zoals Alex in EP169 zei, is de constraints-led approach helemaal geen aanvalssysteem:

Alex' praktische conclusie in EP7 is een goed beginpunt: schrijf je offensieve en defensieve speelprincipes op één handgeschreven pagina, zoek analogieën die ze tot leven brengen (dominoes is er een), en som op de achterkant de small-sided games en constraints op die ze naar boven kunnen halen.